Market Insight
VOORJAAR 2018

Jaarverlag
Jaar 2018

Market Insight
NAJAAR 2018

Market Insight
WINTER 2018-2019

9 Beschikbare hoofdstukken - Download de PDF

4. Ondernemingen, omzet, vrachtprijzen, waterstanden en exploitatie-omstandigheden

• Met circa 3400 transportbedrijven voor vrachtvervoer is Nederland het land waar de economische activiteiten in de sector vrachtvervoer het grootst zijn.

• De Rijnoeverstaten zijn goed voor 91% van de totale omzet in het Europese binnenvaartvrachtvervoer.

• In de passagiersvaart is de economische activiteit gelijkmatiger over Europa gespreid.

• Zwitserland is het land waar de omzet in de passagiersvaart procentueel gezien het hoogst ligt.

 

Binnenvaart-ondernemingen

En jaarlijkse omzet in Europa

 

Aantal binnenvaartondernemingen in het goederenvervoer in Europa

Bron: Eurostat [sbs_na_1a_se_r2] en Bundesamt für Statistik (CH)

CH4 Number of IWT companies in goods transport in Europe

 

87% van alle binnenvaartbedrijven bevinden zich in de Rijnoeverstaten (Nederland, Duitsland, België, Frankrijk en Zwitserland), slechts 3% is gevestigd in Donaulanden (Oostenrijk, Slowakije, Hongarije, Kroatië, Servië, Roemenië, Bulgarije) en 10% in overige landen (Polen, Italië, Verenigd Koninkrijk, Tsjechische Republiek, Zweden etc.)

 

Jaarlijkse omzet in het goederenvervoer in de binnenvaart in Europa (miljoen €)

Bron: Eurostat [sbs_na_1a_se_r2], Bundesamt für Statistik (CH), Centraal Bureau voor de Statistiek (NL)

CH4 Annual turnover in IWT goods transport in Europe

 

De binnenvaartbedrijven in Nederland en Duitsland zijn goed voor 80% van de omzet in de Europese binnenvaartsector. De drie overige Rijnoeverstaten (België, Frankrijk en Zwitserland) nemen 11% van de Europese omzet voor hun rekening. De overige landen hebben samen een aandeel van 9%.

 

Aantal binnenvaartbedrijven voor passagiersvervoer in Europa

Bron: Eurostat [sbs_na_1a_se_r2] en Bundesamt für Statistik (CH)

CH4 Number of IWT companies in passenger transport in Europe

 

Slechts 42% van alle passagiersvaartbedrijven is gevestigd in Rijnoeverstaten, 6% bevindt zich in Donaulanden en 52% in Zweden, Polen en het Verenigd Koninkrijk, Finland, de Tsjechische Republiek, Spanje etc. Dit kan worden verklaard door het feit dat de definitie van Eurostat van een passagiersvaartbedrijf ook bedrijven omvat die actief zijn op meren. Statistisch gezien wordt er geen onderscheid gemaakt tussen passagiersvaart over rivieren of op meren. Met name in Italië, Zwitserland, Zweden, Oostenrijk en Duitsland zijn er veel meren en veel passagiersvaartbedrijven die dagexcursies of lijndiensten per schip aanbieden op deze meren.

 

Jaarlijkse omzet in de passagiersvaart in Europa (miljoen €)

Bron: Eurostat [sbs_na_1a_se_r2], Bundesamt für Statistik (CH), Centraal Bureau voor de Statistiek (NL)

CH4 Annual turnover in IWT passenger transport in Europe

 

De Zwitserse passagiersvaartondernemingen zijn vaak actief in riviercruises, waar de gemiddelde omzet per bedrijf veel hoger ligt dan voor dagexcursies. De scherpe toename sinds 2012 is te verklaren door de boom in riviercruises (zie het hoofdstuk over de passagiersvaart).

 

Omzetontwikkeling

Per kwartaal in 2015, 2016 en 2017

 

Eurostat publiceert officiële gegevens over de ontwikkeling van de omzet, maar recente gegevens zijn pas lang na dato beschikbaar.5 Daarom worden voor de jaren 2015, 2016 en 2017 voorlopige cijfers gebruikt, maar deze gegevens zijn slechts beschikbaar voor een beperkt aantal landen. Eurostat publiceert alleen gegevens over de kwartaalomzet voor de NACE-sector H50 (watervervoer), die zowel zeevervoer als binnenvaartvervoer omvat. Op basis van deze gegevens kunnen alleen omzetgegevens voor de binnenvaart worden berekend voor landen zonder noemenswaardige zeevaartactiviteiten (Oostenrijk en Hongarije).

 

Nederland

Voor Nederland worden kwartaalomzetgegevens geleverd door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

 

Ontwikkeling van de omzet in Nederland (2010=100) – Rijnoeverstaat met een groot aandeel vrachtvervoer

Bron: CBS

CH4 Turnover development in the Netherlands

5 De gegevens over de jaaromzet voor 2017 van Eurostat waren nog niet beschikbaar op het moment dat dit rapport werd opgesteld.

 

De evolutie van de omzet in de Nederlandse vervoerssector laat zien dat er verschillen zijn tussen weg- en spoorvervoer enerzijds en zee- en binnenvaart anderzijds. Dit patroon kan worden verklaard door algemene trends in de zee- en binnenvaart. Deze trends houden verband met de ontwikkeling van de wereldhandel, het vervoer van droge en vloeibare bulkgoederen, containervervoer enz. Al deze goederensegmenten zijn typisch voor zowel zeeschepen als binnenvaartschepen, maar niet erg gebruikelijk voor wegvervoer. Over het spoor worden weliswaar ook bulkgoederen vervoerd, maar in mindere mate dan in de binnenvaart of zeevaart.

De omzet in het weg- en spoorvervoer heeft zich stabieler en positiever ontwikkeld dan die in de zee- en binnenvaart. Laatstgenoemde vervoersmodi lijden onder sterke schommelingen, als gevolg van veranderingen in het bulkgoederenvervoer, de wereldhandel, grondstofprijzen en – specifiek voor deze sector – variërende waterstanden van rivieren.

 

Hongarije en Oostenrijk

Hongarije is een Midden-Donauland waar het goederenvervoer een groot aandeel heeft in de omzet van de binnenvaart (bijna driekwart). Vergelijkingen met het vervoersvolume laten een sterk verband zien tussen de vervoersvraag en de ontwikkeling van de omzet.

De omzetdaling in het eerste kwartaal van 2017 was te wijten aan vaarbeperkingen op de Donau door lage waterstanden en ijs in de winter van 2017/2018. De toename van de omzet in het derde kwartaal van 2017 (+18% ten opzichte van Q3 2016) loopt parallel aan de grotere vervoersvraag in dit kwartaal (+11,5%), maar viel sterker uit. De groei in Q2/17, Q3/17 en Q4/17 weerspiegelt een inhaaleffect na de moeilijke vaaromstandigheden in Q1/17.

 

Ontwikkeling van de omzet in Hongarije (2010=100) – Donauland met voornamelijk goederenvervoer

Bron: Eurostat [sts_setu_q]

CH4 Turnover development in Hungary

 

Oostenrijk is een Boven-Donauland waar de passagiersvaart een bijzonder groot aandeel heeft in de omzet (rond 2/3). Dit verklaart waarom het eerste kwartaal van een jaar telkens een dip laat zien, aangezien cruises en dagexcursies meestal niet ’s winters plaatsvinden. De omzet kent een seizoenspiek in elk derde kwartaal.

De omzet in Q3/2017 lag 3% hoger dan in het jaar ervoor. Een belangrijke verklaring hiervoor kan worden gevonden in de opwaartse trend in de passagiersvaart, zowel wat betreft het aantal rederijen als hun aandeel in de omzet.

 

Ontwikkeling van de omzet in Oostenrijk (2010=100) – Donauland met voornamelijk passagiersvaart

Bron: Eurostat [sts_setu_q]

CH4 Turnover development in Austria

 

Vrachtprijzen en waterstanden

Vrachtprijzen

 

Ontwikkeling van de vrachtprijzen in Nederland (2015 gemiddelde=100)

Bron: CBS – Centraal Bureau voor de Statistiek

CH4 Development of freight rates in the Netherlands

 

De gemiddelde vervoersprijzen in Nederland lagen in 2017 op een hoger niveau dan in 2016. De redenen voor de hogere vrachtprijzen in het eerste kwartaal van 2017 zijn te verklaren door de lage waterstanden op de Rijn. Hierdoor lag de beladingsgraad van de schepen noodgedwongen lager en stegen de vervoersprijzen. De hogere prijzen in de overige kwartalen van 2017 hebben eerder economische redenen. Europa kende in 2017 een economisch herstel en derhalve een toenemende vervoersvraag in de binnenvaart.

 

Ontwikkeling van de vrachtprijzen in het Donaubekken (januari 2015=100)

Bron: Donaucommissie

 

Op de Donau worden de vrachtprijzen voornamelijk bepaald door de kosten van bunkerbrandstof. Deze brandstofkosten maken 50 tot 60% uit van de totale exploitatiekosten van Donauschepen. Door de stijgende olie- en brandstofprijzen waren de vrachtprijzen in 2017 gemiddeld 15% hoger dan in 2016.

 

Vrachtprijzen van tankschepen en beladingsgraad van vaartuigen op de Rijn

 

Op de Rijn waren de waterstanden in januari 2017 erg laag, waardoor de vrachtprijzen stegen. Als gevolg van deze stijging kochten handelaren op de spotmarkt slechts het hoogstnoodzakelijke en werden vloeibare goederen vooral omwille van contractuele verplichtingen vervoerd. In februari daalden de vrachtprijzen dankzij herstellende waterstanden weer tot een normaal niveau. Daardoor trok ook de handel op de spotmarkt weer aan.

In juni en juli werd er onderhoud uitgevoerd aan Duitse en Zwitserse raffinaderijen, waardoor er meer invoer uit de ARA-zeehavens via de Rijn naar Duitsland en Zwitserland plaatsvond. Omdat de onderhoudswerkzaamheden ook de raffinaderijen in Noord-Duitsland betroffen, was er ook meer binnenlands vervoer van aardolieproducten in dat deel van het land. Door de bank genomen had dit een positief effect op de vrachtprijzen. Tijdelijk dalende waterstanden in juli speelden een aanvullende rol.

Tussen augustus en september liepen de handel in aardolieproducten en de vrachtprijzen terug. Dit was allereerst te wijten aan de waterstanden. Ten tweede waren de omstandigheden op de termijnmarkt voor olie gericht op ‘backwardation’, een situatie waarbij de termijnprijzen voor olie naar verwachting lager zullen zijn dan de huidige prijzen. In deze marktsituatie is het commercieel niet interessant om aardolieproducten naar opslagplaatsen te vervoeren en valt dit als factor voor een stijging van de vrachtprijzen weg.

De situatie van ‘backwardation’ op de termijnmarkt voor olie hield gedurende de herfst en winter stand en in combinatie met relatief hoge waterstanden en hoge beladingsgraden van vaartuigen leidde dit ertoe dat de vrachtprijzen op de Rijn op het meerjarige gemiddelde bleven.

 

Maximale beladingsgraden bij Kaub/Midden-Rijn voor schepen met een diepgang van 2,5 en 3 meter, vergeleken met de vrachtprijsindex*

Bron: CCR-analyse op basis van gegevens van het Duitse federale bureau voor hydrologie en PJK International. * Vrachtprijzen in de tankvaart

 

Waterstanden, de beladingsgraad van schepen en vrachtprijzen hebben een vrij sterke onderlinge correlatie. Dit verband bestaat ook wanneer gegevens over een lange periode worden geanalyseerd. De volgende grafiek toont de maandelijkse gegevens tussen januari 2002 en maart 2018. Het verband is niet lineair en kan worden beschreven als een machtsfunctie in de vorm van een trendcurve: als de waterstand onder een bepaald niveau zakt, zullen de vrachtprijzen sterker stijgen dan dat ze in het tegenovergestelde geval zouden dalen.

 

Waterstanden bij Kaub/Midden-Rijn vergeleken met de vrachtprijsindex voor tankvaart op de Rijn (maandelijke gegevens, 1/2002-3/2018)

Bron: CCR-analyse op basis van gegevens van het Duitse federale bureau voor hydrologie en PJK International. 

 

Faillissementen

En de oprichting van nieuwe ondernemingen

 

De afbeelding van de ontwikkeling van faillissementen in de binnenvaart in Nederland (in het goederenvervoer) toont een sterke afname van het aantal faillissementen na 2012. Het grote aantal ondernemingen dat in 2012 de deuren sloot, was een nasleep van de financiële crisis in 2009, waarvan de consequenties zich pas na enkele jaren voordeden. Over het algemeen laat de afbeelding zien dat de exploitatieomstandigheden in de sector sinds 2012 aan de beterende hand zijn.

 

Ontwikkeling van het aantal faillissementen in het goederenvervoer in Nederland*

Bron: CBS *Faillissementen in het goederenvervoer, natuurlijke personen zijn individuele scheepseigenaren.

CH4 Evolution of the number of bankruptcies in freight transport in the Netherlands

 

Hoewel de meerderheid van de Nederlandse eigenaren van binnenvaartschepen natuurlijke personen zijn (en dus individuele scheepseigenaren), is slechts een klein deel van het aantal faillissementen in deze groep vast te stellen.

 

Het grote aantal nieuwe ondernemingen dat sinds 2009 is opgericht, was nog steeds het gevolg van de gunstige economische omstandigheden van voor de financiële crisis. In de jaren na 2009 stabiliseerde dit aantal zich op een lager niveau en in 2016 en 2017 lagen de aantallen hoger dan in 2013 en 2014. Ook in dit geval bestaat het leeuwendeel uit natuurlijke personen.

 

Ontwikkeling van het aantal nieuwe ondernemingen in het goederenvervoer in Nederland *

Bron: CBS *Nieuwe ondernemingen in het goederenvervoer. Natuurlijke personen zijn individuele scheepseigenaren. 

CH4 Evolution of the number of newly created enterprises in freight transport in the Netherlands

Jaarverlag
Jaar 2018

0hoofdstuk beschikbaar

Market Insight
NAJAAR 2018

0hoofdstuk beschikbaar

Market Insight
WINTER 2018-2019

Een project medegefinancierd doorEuropese Commissie

Terug naar boven