Market Insight
VOORJAAR 2018

Jaarverlag
Jaar 2018

Market Insight
NAJAAR 2018

Market Insight
WINTER 2018-2019

9 Beschikbare hoofdstukken - Download de PDF

• De omvang van de Europese vloot veranderde nauwelijks in 2017, hoewel er meer nieuwe schepen gebouwd werden.

• De Rijnvaartvloot telt bijna 10.000 schepen voor het vrachtvervoer, tegen 3000 schepen in het Donaugebied.

• Nederland heeft de grootste vloot van de Rijnoeverstaten. Ongeveer 50% van alle tankers, drogeladingschepen, duw- en sleepboten is Nederlands. In de Donaulanden is het Roemenië dat een vergelijkbaar hoog percentage bereikt als het gaat om het aantal schepen.

 

Evolutie van de vlootomvang

 

In 2016/2017 stonden er meer dan 13.000 binnenvaartschepen geregistreerd als actieve vaartuigen in het Rijnstroomgebied en Donaubekken. De Rijnvloot domineert met een globaal aandeel van 75%. In 2017 bleef de omvang van de Europese vloot nagenoeg stabiel ten opzichte van 2016.

 

In Europa zijn er ongeveer 10.000 binnenvaartschepen in de Rijnoeverstaten en meer dan 3000 in de Donaulanden. In de Rijnoeverstaten zijn 72% van alle schepen drogeladingschepen (met eigen voortstuwing of duwbakken). Tankschepen zijn goed voor 15% en duw- en sleepboten voor 13%. In de Donaulanden is het aandeel drogeladingschepen 75%, tankschepen maken 7% uit en duw- en sleepboten zijn goed voor 18%.

 

Rijnoeverstaten

In 2017 voer 51% van alle actieve schepen in de Rijnoeverstaten onder Nederlandse vlag; 25% bestond uit Duitse schepen en de overige 24% waren schepen uit België, Frankrijk, Luxemburg en Zwitserland.

De meerderheid van de schepen is actief in de drogeladingsector. 70% van de Nederlandse vloot zijn drogeladingschepen met eigen voortstuwing of duwbakken voor droge lading. In de Belgische en Franse vloot is dit aandeel zelfs nog groter, namelijk respectievelijk 82% en 95%. De Duitse vloot telt naar verhouding meer tankschepen en ‘slechts’ 66% drogeladingschepen. Zwitserland en Luxemburg zijn landen waar het aandeel tankschepen boven de 50% ligt: 86% van de Zwitserse vloot en 82% van de Luxemburgse vloot zijn tankschepen.

 

Structuur van de vloot in de Rijnoeverstaten (aantal drogelading- en tankschepen en duw- en sleepboten) per land*

Bron: CCR-analyse op basis van nationale overheidsgegevens. *cijfers voor Duitsland zijn voor 2016.

CH5 Overall structure of the fleet in Rhine countries by nationality

 

Evolutie van de Rijnvloot (aantal drogelading- en tankschepen en duw- en sleepboten)

Bron: CCR-analyse op basis van nationale overheidsgegevens.
Nota: de voor 2017 vermelde gegevens van Duitsland zijn van 2016.

CH5 Evolution of the fleet in Rhine countries

 

Tijdens het afgelopen decennium liep het aantal schepen terug, maar in de jaren 2016 en 2017 werden er weer meer nieuwe schepen gebouwd, waardoor de krimp van de Rijnvloot een halt werd toegeroepen. In tegenstelling tot het aantal schepen liep het totale laadvermogen niet terug. De reden hiervoor is dat kleinere schepen de markt hebben verlaten en schepen met een groter laadvermogen op de markt kwamen, vooral in de jaren voor 2010.

In 2017 bedroeg het laadvermogen van drogelading- en vloeibare ladingschepen in de Rijnoeverstaten 13,5 miljoen ton. Het aantal schepen (inclusief duw- en sleepboten) kwam neer op meer dan 9800 eenheden.

 

Evolutie van de drogeladingvloot in de Rijnoeverstaten

Bron: CCR-analyse op basis van nationale overheidsgegevens.
Nota: de voor 2017 vermelde gegevens van Duitsland zijn van 2016.

CH5 Evolution of the dry cargo fleet in Rhine countries

 

In het drogeladingsegment nam het aantal schepen in 2017 verder af; dankzij een groeiend aantal nieuwe schepen en de komst van grotere schepen op de markt daalde het totale laadvermogen echter niet navenant. De helft van alle drogeladingschepen in de Rijnvloot voer in 2017 onder Nederlandse vlag, 22% onder Duitse vlag, 15% onder Franse vlag en 13% onder Belgische vlag. De aandelen van Zwitserland en Luxemburg lagen onder de 0,1%.

 

Evolutie van de tankvloot in de Rijnoeverstaten

Bron: CCR-analyse op basis van nationale overheidsgegevens.
Nota: de voor 2017 vermelde gegevens van Duitsland zijn van 2016.

CH5 Evolution of the tanker cargo fleet in Rhine countries

 

In de tankvaart bleef het aantal schepen in 2017 afnemen, tot 1501 eenheden, maar de daling bleef redelijk beperkt vergeleken met vorige jaren. Het totale laadvermogen bleef min of meer stabiel, rond de 3,1 miljoen ton. Het gemiddelde laadvermogen per schip overschreed de drempel van 2000 ton.

 

Evolutie van de duw- en sleepvaartvloot in de Rijnoeverstaten (Aantal schepen)

Bron: CCR-analyse op basis van nationale overheidsgegevens. Nota: de voor 2017 vermelde gegevens van Duitsland zijn van 2016.

CH5 Evolution of the push & tug fleet in Rhine countries

 

De duw- en sleepvaartvloot bleef de afgelopen tien jaar vrijwel stabiel op een niveau van iets meer dan 1200 eenheden, in alle Rijnoeverstaten behalve Frankrijk. De Belgische duw- en sleepvaartvloot kent momenteel een dalende lijn, terwijl de Nederlandse vloot groeit.

 

Donaulanden

 

75% van de 3214 schepen in de Donauvloot bestaat uit drogeladingschepen, 18% zijn duw- of sleepboten en 7% tankschepen.

Van de 2424 drogeladingschepen bestaat 84% uit duwbakken (eenheden zonder eigen voortstuwing).

Het totale laadvermogen van de Donauvloot bedraagt 3,4 miljoen ton, waarvan 93% droge lading en 7% vloeibare lading.

Roemenië heeft de grootste Donauvloot met een aandeel van 50% schepen en 48% laadvermogen. De Roemeense vloot is de afgelopen jaren gegroeid, terwijl in de overige Donaulanden – met name in Hongarij, Slowakije en Servië – de vloot krimpt.

 

Structuur van de Donauvloot (aantal drogelading-, tankschepen en duw- en sleepboten) per land*

Bron: Donaucommissie, *cijfers zijn voor 2016

 

In 2016 hadden de Oekraïense schepen het grootste laadvermogen van alle Donaulanden, met een gemiddeld tonnage van 1547 ton voor drogeladingschepen en 1667 ton voor tankschepen. In het drogeladingsegment kwamen Slowaakse (1535 ton) en Bulgaarse (1495 ton) schepen op de tweede en derde plaats na Oekraïne. Kroatië heeft de kleinste drogeladingschepen (807 ton).

Slechts 406 van de 2536 drogeladingschepen in de Donaulanden zijn schepen met een eigen voortstuwing. De reden voor dit lage cijfer is het feit dat op de Donau op een andere manier te werk wordt gegaan. De duw- en sleepvaart met bakken – vaak in de vorm van samenstellen met soms wel 16 duwbakken die door duwboten geduwd worden – speelt op de Donau een grote rol. Het aandeel schepen met eigen voortstuwing is dan ook lager dan in de Rijnoeverstaten.

 

Evolutie van de drogeladingvloot in de Donaulanden

Bron: Donaucommissie

 

De tankvaartsector wordt gedomineerd door de Roemeense vloot met een aandeel van 46%, gevolgd door Servië (18%), Kroatië (14%) en Bulgarije (9%). In de Donaulanden zijn in totaal 203 tankschepen geregistreerd, hetgeen overeenkomt met een aandeel van niet meer dan 6% van de totale Donauvloot.

 

Evolutie van de tankvaartvloot in de Donaulanden

Bron: Donaucommissie

 

Ook in deze sector heeft de Oekraïense vloot met 1667 ton het grootste laadvermogen. Roemeense tankschepen behoren tot de kleinste, met een gemiddeld laadvermogen van slechts 925 ton.

 

Evolutie van de duw- en sleepvaart in de Donaulanden (Anzahl an Schiffen)

Bron: Donaucommissie

 

Het aantal duw- en sleepboten is sinds 2010 licht gedaald, vooral omdat de Oekraïense (-25%) en Hongaarse (-27%) vloot kleiner geworden is. Van 2015 tot 2016 was deze sterke daling te wijten aan een vermindering van het aantal Servische duw- en sleepboten. De Roemeense vloot kromp tot 2014, maar groeide in 2015 en 2016 juist erg sterk. Roemenië is zelfs het enige land waar het aantal duw- en sleepboten sinds 2005 is toegenomen. In alle overige landen was er sprake van een dalende lijn.

 

Vergelijking tussen de structuur van de Rijn- en Donauvloot (2016/2017)

De structuur van de Rijn- en Donauvloot is gelijkaardig – het leeuwendeel bestaat uit drogeladingschepen. In 2016/2017 waren respectievelijk ongeveer 7100 en 2400 drogeladingschepen actief in de Rijnoeverstaten en Donaulanden. In de tankvaart zijn er grotere verschillen. Aangezien de sector in de Rijnoeverstaten van groter belang is, zijn hier meer tankschepen actief (15%). Op de Rijn waren zo’n 1500 tankschepen actief ten opzichte van 203 in het Donaugebied. De duw- en sleepvaart heeft in de Donauvloot een groter aandeel dan de tankvaart, wat aantoont dat deze vervoerswijze een tamelijk grote rol speelt op de Donau.

 

Structuur van de Rijnvloot

Bron: Nationale overheden

CH5 Rhine structure of the fleet

 

Structuur van de Donauvloot

Bron: Donaucommissie

 

Bouw van nieuwe schepen

 

In 2017 werd er 75% meer tonnage op de markt van de drogeladingsector gebracht dan in 2016

 

In 2017 trok de bouw van nieuwe schepen in West-Europa in vergelijking met eerdere jaren weer behoorlijk aan. Dit gold zowel voor drogeladingschepen als voor tankschepen. 28 nieuwe drogeladingschepen met een totaal laadvermogen van 80.000 ton zorgden voor een toename van 75% (zowel in aantal als in vermogen) vergeleken met het jaar ervoor. In de drogeladingsector zet het herstel van de bouw van nieuwe schepen zich na het dieptepunt in 2014 voort.

In de tankvaart werden in 2017 ook meer nieuwe schepen gebouwd. Er kwamen 27 nieuwe schepen bij met een totaal vermogen van 67.000 ton. De toename van 35% in aantal en 40% in tonnage was minder groot dan in de drogeladingvaart. Dit kan worden verklaard door het feit dat in de tankvaart de afgelopen jaren reeds sterk is geïnvesteerd in de bouw van nieuwe schepen, omdat in dit marktsegment een overgang plaatsvindt van enkelwandige naar dubbelwandige schepen.

 

Nieuw gebouwde schepen in de drogelading- en tankvaart (Tonnage 1000 t)

Bron: IVR

 

In 2016 en 2017 waren er meer landen waar nieuwe schepen werden geregistreerd. In 2017 bijvoorbeeld, werden 13 van de 28 nieuwe drogeladingschepen – bijna de helft van alle nieuwe schepen in dat jaar – geregistreerd in België, Duitsland en Luxemburg. De overige 15 schepen werden in Nederland geregistreerd. In de jaren 2012-2015 echter, en vooral in 2014 toen het aantal nieuw gebouwde schepen een dieptepunt bereikte, werden nagenoeg alle nieuwe schepen in één land geregistreerd, namelijk Nederland.

 

Nieuw gebouwde drogeladingschepen per land van registratie (aantallen 2011-2017)

Bron: IVR

 

Ook voor de nieuw gebouwde tankschepen toont het beeld een grotere schakering. Het aandeel Duitse nieuwe tankschepen is sinds 2011 toegenomen, tot 60% in 2017. In de tankvaart worden nu ook nieuwe schepen geregistreerd in Zwitserland en Luxemburg.

 

Nieuw gebouwde tankschepen per land van registratie (aantallen, 2011-2017)

Bron: IVR

 

Er worden minder vaak nieuwe duw- en sleepboten gebouwd. In de periode van 2012 tot 2017 kwamen er in dit segment slechts 20 nieuwe schepen op de West-Europese markt waarvan 12 in Nederland. In 2017 kwamen er vier nieuwe schepen op de markt: twee in Duitsland, een in Nederland en een in Luxemburg.

 

Capaciteit-monitoring

 

Benuttingsgraad in de drogeladingvaart (%)

Bron: Panteia en CCR

 

In 2017 daalde de gemiddelde benuttingsgraad van de drogeladingvloot ten opzichte van 2016. In de bijbehorende grafiek is de evolutie van de vraag/aanbodverhouding in de binnenvaart uiteengezet voor de verschillende vervoerssegmenten. Hieruit kan worden afgeleid dat de daling zich vooral voordeed in de categorie schepen met een laadvermogen van meer dan 2000 ton.

De belangrijkste redenen voor deze achteruitgang zijn de negatieve groeipercentages voor specifieke vervoerssegmenten die van groot belang zijn voor deze scheepscategorieën (kolen en erts, als gevolg van de sluiting van kolencentrales), terwijl anderzijds de waterstanden gunstiger waren dan in 2016.

In 2016 werden de maanden oktober tot en met december gekenmerkt door laagwater, terwijl in 2017 alleen januari een lage waterstand kende. De benuttingsgraad bleef hoog voor de scheepscategorieën met een laadvermogen tot 1000 ton en ook voor de categorie van 1000 tot 2000 ton, ondanks de hogere waterstanden.

Hoewel de drogeladingvloot zich structureel heeft hersteld van de crisis, zijn de benuttingsgraden nog steeds niet op het niveau van 2007 en 2008. Dit is voornamelijk te wijten aan de grote toename van het laadvermogen van de vloot. Deze ontwikkelingen wijzen nog steeds op een overcapaciteit in de drogeladingvloot. Deze overcapaciteit geldt echter alleen voor de grootste categorie schepen.

 

Benuttingsgraden in de tankvaart (%)

Bron: Panteia en CCR

 

In 2017 steeg de gemiddelde benuttingsgraad van de tankvaart met 3% tot 64%. Deze groei is vooral te danken aan het uit de markt nemen van enkelwandige tankschepen en de verbeterde vervoersprestatie (meer vervoer naar het achterland en minder vervoer tussen havens onderling).

Vanwege de verplichting om vanaf 2019 vrijwel alle soorten vloeibare goederen in dubbelwandige schepen te vervoeren, zijn nu nagenoeg alle enkelwandige tankschepen uit de markt genomen. De laagwaterstanden van de afgelopen jaren vertraagden de sloop van enkelwandige schepen, maar afgelopen jaar had laagwater voornamelijk gevolgen voor tankers met een laadvermogen van meer dan 2000 ton.

Jaarverlag
Jaar 2018

0hoofdstuk beschikbaar

Market Insight
WINTER 2018-2019

Een project medegefinancierd doorEuropese Commissie

Terug naar boven