Market Insight
VOORJAAR 2018

Jaarverlag
Jaar 2018

Market Insight
NAJAAR 2018

Market Insight
WINTER 2018-2019

9 Beschikbare hoofdstukken - Download de PDF

• Met 346 actieve cruiseschepen heeft Europa in vergelijking met de andere continenten de grootste vloot riviercruiseschepen ter wereld.

• Hoewel de nieuwbouw iets minder geworden is, is de vloot in 2017 uitgebreid met 17 nieuwe schepen die in de vaart werden genomen.

• De vervoerscijfers van de cruiseschepen op de Rijn lagen in 2017 20% hoger dan het jaar ervoor. Ondanks deze opmerkelijke stijging, ligt de Rijn als men kijkt naar het aantal schepen dat de sluizen passeert, na de Donau op de tweede plaats.

 

Vlootcijfers riviercruisevaart

 

Voordat het Main-Donau-kanaal in 1992 werd geopend, waren er in de EU twee grote afzonderlijke rivierbekkens die niet met elkaar verbonden waren, namelijk het Rijnstroomgebied en het stroomgebied van de Donau. Na voltooiing van het Main-Donau-kanaal waren deze twee rivierbekkens onderling verbonden. Al aan het begin van de 20e eeuw werd dankzij de aanleg van een groot netwerk van kanalen (met name het Mittelland-kanaal) in Noord-Duitsland een verbinding tot stand gebracht tussen de Elbe, de Oder en de Rijn.

In het seizoen van 2017 bestond de riviercruisevloot in Europa7 uit 346 actieve vaartuigen met 50.616 bedden. Het aantal operationele cruiseschepen is tussen 2004 en 2017 meer dan verdubbeld. In 2017 werden zeventien schepen met 2558 bedden op de markt gebracht. Dit nieuwbouwvolume maakt 5% van de bestaande vloot uit. Aangezien in 2017 zeven schepen aan de vloot zijn onttrokken, bedraagt de netto-toename elf schepen met circa 1770 bedden, wat neerkomt op 3,6% van de bestaande vloot.

7 De Europese riviercruisevloot, als bedoeld in dit rapport, omvat de vloot in de EU en Zwitserland. 

 

In 2017 zijn er 17 nieuwe cruiseschepen met 2558 bedden op de Europese markt gekomen

 

Aantal riviercruiseschepen in Europa per vaargebied (2004 – 2017)

Bron: Hader, A. (2017), The River Cruise Fleet

 

Op de Elbe en de Loire exploiteert een toonaangevend Europees bedrijf in de riviercruisesector drie nieuwe schepen die met behulp van een schoepenrad worden aangedreven. Deze schepen zijn uitermate geschikt voor ondiepe water, hetgeen op deze twee rivieren nogal eens voorkomt.

In 2017 stonden 153 van de 346 cruiseschepen geregistreerd in Zwitserland. De Zwitserse riviercruisevloot is binnen tien jaar verdubbeld. Nog eens 62 cruiseschepen waren in Duitsland ingeschreven, waar enkele van de belangrijkste touroperators gevestigd zijn.8

De leeftijdsstructuur van de Europese vloot toont aan dat 42% van alle schepen na 2010 gebouwd zijn. Slechts 13% is vóór 1990 gebouwd. Het oudste schip is al meer dan 100 jaar in gebruik op het Götakanaal in Zweden.

8 Bronnen: Schweizerische Rheinhäfen en Duitse register voor binnenvaartschepen 

 

Aantal riviercruiseschepen in de EU naar bouwjaar

Bron: Hader, A. (2017), The River Cruise Fleet

 

Het gemiddelde aantal bedden op nieuwe cruiseschepen vertoont sinds 2012 een enigszins afnemende trend. Uitgaande van de huidige orderportefeuilles zal het gemiddelde aantal bedden voor nieuwbouwschepen in 2018 naar verwachting uitkomen op 151, oftewel, vrijwel evenveel als in 2017.

 

Gemiddeld aantal bedden op nieuwe riviercruiseschepen in de EU naar bouwjaar *

Bron: Hader, A. (2017), The River Cruise Fleet. * cijfer voor 2018: raming

 

Kijkt men naar de maatregelen voor de vergroening van de vloot moet erop worden gewezen dat in de passagiersvaart het percentage schepen waar ten minste één vergroeningsmaatregel werd getroffen in 2014 54% bedroeg, terwijl dit in 2015 57% en in 2016 61% bedroeg. Deze stijgende trend zette zich voort in 2017. Hieruit blijkt dat tussen 2014 en 2017 het streven om de vloot milieuvriendelijker te maken gestaag in omvang is toegenomen. Hieraan kan worden toegevoegd dat het vergroeningspercentage in de passagiersvaart alles bij elkaar genomen hoger lag dan in het segment van het goederenvervoer.9

De onderstaande afbeelding toont de evolutie van de wereldwijd actieve cruiseschepen. Hieruit blijkt duidelijk dat op dit moment de vloot van riviercruiseschepen in Europa wereldwijd de grootste is.

9 Zie Marktverslag 2014-2017 (Voortgangsverslag NAIADES II) – Belangrijkste kenmerken en trends van de Europese binnenvaartsector, CCR

 

Verdeling van riviercruiseschepen per regio in de wereld (aantal schepen)

Bron: Hader, A. (2017), The River Cruise Fleet

 

Omdat er steeds minder nieuwe schepen gebouwd worden, krimpt de Russische vloot en al in 2005 heeft de vloot van de EU de Russische vloot ingehaald.

De Nijlvloot is nog steeds groot, maar sinds de revolutie in 2011 is het aantal toeristen dat Egypte bezoekt, na een piek in 2011, fors teruggelopen. Dit verlies kon niet worden gecompenseerd met “home cruising” oftewel binnenlandse cruises, aangezien Egyptenaren niet over de financiële middelen beschikken om een cruise in eigen land te kunnen maken. Als gevolg van de achteruitgang van het toerisme, moesten enkele Nijlschepen uit de vaart worden genomen en op non-actief worden gesteld.

Kijkt men naar andere delen van de wereld, en met name de rivieren in Azië en Amerika, dan blijkt dat de VS-vloot aan belang wint (op de Columbia-rivier en Mississippi).

In China kent de vloot eveneens een snelle groei (op de Yangtze) en in Zuidoost-Azië (de Mekong-rivier) blijft de vloot in omvang toenemen.

 

Tussen 2004 en 2017 werd de Europese vloot van riviercruiseschepen met 182 schepen uitgebreid – een stijging van 111%

 

In de jaren na 2014 zijn de nieuwbouwactiviteiten op de Europese markt verlangzaamd. De nieuwbouw wordt voor een groot deel bepaald door de vraag naar nieuwe passagiersschepen vanuit de overzeese markten voor riviercruises (voor VS-Amerikanen, Canadezen, Australiërs). Als gevolg van de terroristische aanslagen van de afgelopen jaren in Europa is deze overzeese toeristenstroom afgezwakt, hetgeen tot een afname van het nieuwbouwpercentage heeft geleid. De afgelopen jaren is het tempo waarmee nieuwe schepen in de vaart kwamen weliswaar minder geworden, maar voor 2019 wordt nu geen verdere daling verwacht.

 

Nieuwe riviercruiseschepen voor de Europese markt 2004-2018 *

Bron: Hader, A. (2017), The River Cruise Fleet. * 2018: raming op basis van de orderportefeuilles 

 

2017 liet een grotere regionale diversificatie zien: zeven van de zeventien nieuwe schepen (35% van de nieuwe capaciteit aan bedden) werden ingezet op rivieren die in zekere zin als “nieuwkomers” beschouwd kunnen worden (Seine, Rhône en Douro).

 

Nieuwe capaciteiten in de cruisevaart in 2016, 2017 en 2018 per vaargebied (aantal bedden) *

Bron: Hader, A. (2017), The River Cruise Fleet
*R/M/M/D = Rijn/Main/Main-Donau-kanaal/Donau. Cijfers voor 2018: ramingen.

 

Wat betreft de plannen voor de bouw van nieuwe schepen, lopen er projecten om in de komende jaren weer enkele zeer grote schepen op de markt te brengen. Het merendeel van de schepen met een lengte van 110 m of 135 m heeft dezer dagen een breedte van 11,40 / 11,45 m. Dit is de maximaal toegestane breedte om een sluis met een breedte van 12,0 m te kunnen passeren.

Sluizen in de Donau, de Boven-Rijn en in sommige Nederlandse kanalen zijn veel groter en hebben een breedte van 24 m. Uitgaande van deze afmeting kan worden vastgesteld dat slechts zeer weinig passagiersschepen zo gebouwd worden dat zij ten volle gebruik kunnen maken van de mogelijkheden die de sluizen in deze regio’s bieden.

Het grootste riviercruiseschip dat ooit voor Europa gebouwd werd, de AMAMAGNA (voor 194 passagiers) is nog in bouw. De scheepsromp wordt in Servië gebouwd, en vanwege de grote afmetingen wordt de romp vanuit Servië via de monding van de Donau over zee naar Nederland vervoerd, waar de afbouw zal plaatsvinden. Daarna zal het schip weer over zee naar de monding van de Donau worden teruggebracht. Het schip komt in 2019 op de markt.

 

Vraag naar riviercruises

 

Aantal passagiers op Europese cruiseschepen onderverdeeld naar nationaliteit (in 1000)

Bron: IG River Cruise / Duitse vereniging van reisondernemingen (DRV) / SeaConsult

CH7 Number of passengers on European cruise vessels by nationality

 

Van de 1,4 miljoen passagiers die in 2017 in Europa een riviercruise hebben ondernomen, wat in vergelijking met 2016 (1,36 miljoen) neerkomt op een groei van 3%, was 38% afkomstig uit de VS of Canada. In 2016 was het groeipercentage van deze twee passagiersgroepen 5%. In de jaren 2014 en 2015 lag het groeipercentage voor deze twee groepen op een veel hoger peil. De terugval in de vraag in 2016 en 2017 kan worden verklaard door de terroristische aanslagen die in 2015 in Europa hebben plaatsgevonden. Zij hebben het reisgedrag van de toeristen uit de VS nadelig beïnvloed, hetgeen in de Europese cruisevaartsector goed te merken viel.

In 2017 stonden de Duitse toeristen op de tweede plaats, en hun aantal steeg eveneens met 3%. Het VK en Ierland waren weer de op twee na grootste landen van herkomst qua reizigersaantallen. Vergeleken met vorig jaar is hun aandeel zelfs met 10% toegenomen. Het aandeel passagiers dat relatief gezien de sterkste groei laat zien, is echter afkomstig uit Australië en Nieuw-Zeeland. Hun aandeel toonde in 2017 een plus van 22%, na een bijna even sterke stijging (23%) in het voorafgaande jaar.

 

Australië en Nieuw-Zeeland zijn de bronmarkten voor riviercruisepassagiers met het sterkste groeipercentage op de Europese markt voor riviercruises:
+22%
in 2017 en
+23%
in 2016

 

De exploitanten melden nu al dat het aantal Chinese toeristen toeneemt en zij verwachten dat hun marktaandeel in de toekomst aanzienlijk zal groeien.
In 2017 gaven de Duitse toeristen de voorkeur aan de Donau. 36% van de passagiers was afkomstig uit dit land. De Donau heeft dus de Rijn overvleugeld, die in 2017 een marktaandeel had van 31,5%, een daling in vergelijking met de 35,5% in 2016.

 

Verdeling over de reisbestemmingen van de Duitse riviercruisepassagiers (%)

Bron: IG River Cruise / Duitse vereniging van reisondernemingen (DRV) / SeaConsult

CH7 Distribution of German river cruise passengers per travel destination

 

Over het algemeen kan worden geconstateerd dat riviercruises nog steeds het meest in trek zijn bij leeftijdsgroepen van > 55 jaar. Voor de Duitse toeristen maakte in 2017 25,6% van de passagiers deel uit van de leeftijdsgroep 56-65 jaar, en 59,3% van de passagiers was ouder dan 65. Dit houdt in dat slechts 15,1% van de passagiers jonger was dan 55 jaar.

De algemene ontwikkeling van de vraag is daarom sterk afhankelijk van bronmarkten met een groot demografisch potentieel in leeftijdsgroepen die vaak kiezen voor een riviercruise. De ontwikkeling van de vraag hangt natuurlijk ook af van de algemene politieke situatie in Europa. Bijzondere gebeurtenissen, zoals terroristische aanslagen, kunnen een negatief effect hebben op de ontwikkeling van de vraag.

Daarnaast spelen weersomstandigheden een rol. Zowel lage als hoge waterstanden zijn voor de cruiseschepen een probleem. In 2013 trad bijvoorbeeld de Donau uit zijn oevers, met grote gevolgen voor de cruisevaart, zoals blijkt uit de onderstaande afbeelding waarin per maand het aantal scheepspassages door de sluis van Jochenstein op de Duits-Oostenrijkse grens bij Passau wordt weergegeven. Ook het effect van de overstroming in juni 2013 is duidelijk zichtbaar.

 

Passages van cruiseschepen op de Donau (Duits-Oostenrijkse grens bij Passau) per maand *

Bron: Duitse Wasserstraßen- und Schifffahrtsverwaltung des Bundes. * Sluis Jochenstein 

CH7 Cruise ship transits on the Danube per month

 

Het aantal passagiersschepen dat de Duits-Oostenrijkse grens bij Passau passeerde, bedroeg in 2017 3204, vergeleken met 3134 in 2016 (+2,2%). Ongeveer de helft van deze passagiersschepen was stroomafwaarts onderweg, terwijl de andere helft stroomopwaarts voer. De meeste riviercruises zijn namelijk rondreizen, bijvoorbeeld een reis van Passau naar Boedapest en terug binnen 7-8 dagen, of van Passau naar de Donaudelta en terug naar Passau binnen 14-16 dagen. De Duitse toeristen gaven in 2017 de voorkeur aan deze reisduur, met een aandeel van 61% van alle cruises. Cruises met een reisduur van 8-12 dagen waren goed voor 13,6%. Voor nog langere tochten van 13-15 dagen lag het aandeel bij 8,3% en korte cruises (tot 4 dagen) vormden 16,3% van alle cruises.

De onderstaande grafiek geeft de evolutie weer van de schepen die door de sluizen op de Donau, de Rijn en zijn zijrivieren zijn gevaren. De Donau neemt de eerste plaats in, maar had in 2015 en 2016 te kampen met lage waterstanden en ijsvorming. Het gemiddelde groeicijfer op de Rijn bedroeg 8% per jaar over de periode 2011-2016; voor 2011 was het gemiddelde jaarlijkse groeicijfer lager, ongeveer 5%. De periode 2011-2016 vormen de topjaren, waarin het aantal toeristen uit de VS explosief begon te groeien. In 2017 kende het passagiersvervoer op de Rijn vergeleken met 2016 een sterke stijging van 20%. Dit groeipercentage ligt boven het gemiddelde groeicijfer in de periode van 2011 tot 2016.

 

Jaarlijks aantal passages van cruiseschepen op de Europese rivieren

Bron: Duitse Wasserstraßen- und Schifffahrtsverwaltung des Bundes
*Het totale verkeer stroomopwaarts en stroomafwaarts van hotelschepen bij de volgende sluizen: Jochenstein (Donau), Iffezheim (Rijn), Koblenz (Moezel), Kelheim (Main-Donau-kanaal), Kostheim (Main), Kanzem (Saar).

CH7 Yearly number of cruise ship transits on European rivers

 

Tussen 2002 en 2017 groeide de riviercruisevaart op de Donau met 89%, op de Rijn met 128% en op het Main-Donau-kanaal met 295%.

 

Zoals blijkt uit de volgende afbeelding is het aantal reizen van riviercruiseschepen op het Main-Donau-kanaal sinds 2002 bijna verdrievoudigd, terwijl het passagiersvervoer over de Donau bijna is verdubbeld en het Rijnverkeer tussen 2002 en 2017 meer dan verdubbeld is.

 

Groeicijfers van de riviercruisevaart op de Europese rivieren tussen 2002 en 2017 (%)

Bron: CCR op basis van de Duitse Wasserstraßen- und Schifffahrtsverwaltung 

CH7 Percentage increase of river cruise traffic between 2002 and 2017 on European rivers 

Jaarverlag
Jaar 2018

0hoofdstuk beschikbaar

Market Insight
WINTER 2018-2019

Een project medegefinancierd doorEuropese Commissie

Terug naar boven