• In het eerste en tweede kwartaal van 2019 normaliseerden zich de waterstanden, zodat de binnenvaartschepen weer sterker beladen konden worden. Dit bleef niet zonder gevolgen voor de vrachtprijzen: de vrachtprijzen liepen terug. Dit was met name goed zichtbaar op de spotmarkten voor het vervoer vanuit het ARA-gebied naar bestemmingen langs de Rijn in het achterland (Duitsland, Frankrijk en Zwitserland).
• Als gevolg van de dalende vervoersprijzen in KW1 2019 blijkt uit de officiële statistieken dat voor het binnenvaartvrachtvervoer in Nederland en Duitsland in beide landen het omzetcijfer daalde. In het tweede kwartaal van 2019 liep het omzetcijfer in Duitsland verder terug, terwijl het in Nederland weer steeg.

 

WATERSTANDEN EN BELADINGSGRAAD IN HET RIJNSTROOMGEBIED

 

 
 
 

AFBEELDING 1: MAXIMALE BELADINGSGRAAD VAN SCHEPEN MET EEN DIEPGANG VAN 3 METER AAN DE PEILSCHALEN LANGS DE RIJN (%)

Bron: CCR-berekening op basis van gegevens van het Duitse federale bureau voor hydrologie

 

  • In het begin van 2019 bereikten de waterstanden op de Rijn weer een normaal peil, waardoor binnenvaartschepen opnieuw een vrij hoge beladingsgraad haalden. Uit de twee peilschalen bij Kaub en Oestrich aan de Midden-Rijn bleek dat de vaaromstandigheden iets moeilijker waren dan bij Maxau aan de Bovenrijn en Duisburg aan de Benedenrijn.
  • Het feit dat de hogere waterstanden in KW1 2019 gevolgd werden door een toename van het goederenvervoer toont aan dat ook in dit geval de correlatie tussen de waterstanden en het vrachtvervoer over de Rijn bleef bestaan.

 

AFBEELDING 2: GOEDERENVERVOER OVER DE RIJN PER KWARTAAL EN BELADINGSGRAAD BIJ KAUB/RIJN

Bron: Destatis en CCR-berekening op basis van gegevens van het Duitse federale bureau voor hydrologie


 

WATERSTANDEN EN BELADINGSGRAAD VAN SCHEPEN IN HET DONAUBEKKEN

 

 
 
 

AFBEELDING 3: MAXIMALE BELADINGSGRAAD VAN SCHEPEN MET EEN DIEPGANG VAN DRIE METER BIJ DE PEILSCHALEN LANGS DE DONAU (IN %)

Bron: CCR-berekening op basis van hydrologische gegevens van het Duitse federale bureau voor hydrologie en de Federale overheid van Neder-Oostenrijk


 

  • Binnen het Donaubekken bleven de verschillen in de hydrologische omstandigheden tussen de Oostenrijkse en Duitse Donau in 2019 onveranderd. De vaaromstandigheden herstelden zich snel in Kienstock en Wildungsmauer, beide gelegen in Neder-Oostenrijk, maar bleven vrij onbestendig en minder gunstig op de Duitse Donau in Neder-Beieren.

 

AFBEELDING 4: GOEDERENVERVOER IN OOSTENRIJK EN BELADINGSGRAAD IN WILDUNGSMAUER, NEDER-OOSTENRIJK, PER KWARTAAL

Bron: Eurostat [iww_go_qnave] en CCR-berekening op basis van hydrologische gegevens van de federale overheid van Neder-Oostenrijk



 

VRACHTPRIJZEN IN HET RIJNSTROOMGEBIED

AFBEELDING 5: VRACHTPRIJSINDEX VAN HET CBS VOOR DE BINNENVAART IN NEDERLAND

Bron: CBS (Nederland)

 

  • Het CBS houdt regelmatig enquêtes onder tachtig Nederlandse binnenvaartbedrijven, namelijk acht keer per jaar. De omzet van een bedrijf bepaalt de invloed die het heeft op de prijsindex. Volgens deze index liepen de spotmarktprijzen voor droge bulk in de eerste helft van 2019 terug, hetgeen ongeveer gelijke tred hield met de normalisering van de waterstanden op de Rijn.
  • De vrachtprijzen voor vloeibare bulk van de CBS-index gelden voor het goederenvervoer over de Rijn, maar ook voor kortere trajecten binnen het ARA-gebied (Amsterdam-Rotterdam-Antwerpen) en andere locaties binnen Nederland. Het gaat om zowel spotmarktprijzen als (langetermijn-) contractprijzen en de levering van allerlei soorten vloeibare bulk (chemicaliën, diesel, stookolie, methanol, nafta, zonnebloemolie, enz.).
  • Een andere vrachtprijsindex is de PJK-index voor vloeibare bulk (PJK International / Insight Global is een marktonderzoeksbedrijf uit Breda, Nederland, gespecialiseerd in de tankvaart), een spotmarktindex gebaseerd op het vervoer van olieproducten uit het ARA-gebied over de Rijn naar bestemmingen in Duitsland, Frankrijk en Zwitserland. Aangezien het om spotmarktprijzen gaat en specifieke handel tussen het ARA-gebied en de Rijn is deze index nogal volatiel.
  • Binnen de PJK-index kelderden de vrachtprijzen sterk in december 2018 en begin 2019 en kwamen ze in de eerste helft van 2019 op een lager niveau te liggen. Net als bij de CBS-index voor vloeibare bulk zakte het prijsniveau niet volledig in.

 

AFBEELDING 6: VRACHTPRIJSINDEX VAN PJK VOOR HET VERVOER VAN VLOEIBARE LADING (GASOLIE) VANUIT HET ARA-GEBIED NAAR BESTEMMINGEN LANGS DE RIJN – VERGELEKEN MET DE BELADINGSGRAAD VAN VAARTUIGEN BIJ MAXAU/BOVENRIJN*

Bron: Berekening van de CCR op basis van PJK International
*De vrachtprijsindex werd berekend op basis van de prijs per ton vervoerde vloeibare lading. De indexwaarden tonen de prijs in een bepaalde maand in relatie tot de gemiddelde prijs in 2015.



 

  • Een gedetailleerde blik op de PJK-index (per bestemming langs de Rijn) laat zien dat de Zwitserse bestemming (Bazel) verreweg de grootste prijsstijging kende tijdens de laagwaterperiode aan het eind van 2018. In 2019 kelderde het vrachtprijsniveau voor leveringen naar Bazel echter sterk. Toen de waterstand weer op een normaal peil kwam te liggen, was de prijsdaling voor het goederenvervoer naar bestemmingen langs de Benedenrijn (Duisburg, Keulen) en in het Roergebied (Dortmund) relatief minder groot dan voor Bazel.

 

AFBEELDING 7: PJK-VRACHTPRIJSINDEX VOOR VLOEIBARE LADING (GASOLIE) VAN HET ARA-GEBIED NAAR BESTEMMINGEN LANGS DE RIJN – INDEXWAARDEN PER BESTEMMING

Bron: Berekening van de CCR op basis van PJK International

 

OMZETONTWIKKELING IN DE EUROPESE BINNENVAART PER LAND PER KWARTAAL

(De kwartaalgegevens over de omzet in de binnenvaart zijn vanwege statistische beperkingen momenteel slechts voor zeer weinig landen beschikbaar. EUROSTAT verstrekt gegevens voor de NACE-rubriek H50 (vervoer over water), die zowel de zeevaart als binnenvaart omvat. Met behulp van deze dataset kan alleen voor de landen met vrijwel geen zeevaart de omzet in de binnenvaart worden vastgesteld. Voor Frankrijk, Duitsland en Nederland worden de omzetgegevens op kwartaalbasis verstrekt door de nationale bureaus voor de statistiek (INSEE, Destatis, CBS)).

AFBEELDING 8: OMZETONTWIKKELING IN NEDERLAND EN DUITSLAND – VOORNAMELIJK VRACHTVERVOER* (2015=100)

Bron: CBS, Destatis
*Voor Nederland is uitgegaan van de totale omzet van de binnenvaart, aangezien het vrachtvervoer goed is voor een zeer hoog aandeel van 92%; voor Duitsland wordt alleen de omzetontwikkeling van het vrachtvervoer weergegeven.

 

  • Zowel in Nederland als Duitsland bereikte de omzet uit goederenvervoer in het vierde kwartaal van 2018 een piek. Dit was het gevolg van zeer hoge vrachtprijzen door de laagwaterperiode, vooral op de Rijn. Toen de prijzen in de eerste helft van 2019 daalden, kwam de omzet in Duitsland weer op een normaal niveau te liggen. In Nederland bleef de omzet hoog, omdat de vervoersvraag zich in Nederland gunstiger ontwikkelde dan in Duitsland.
  • De Oostenrijkse, Franse en Duitse passagiersvaart hadden zoals gebruikelijk een schommelende omzet als gevolg van de seizoenen. In het tweede kwartaal van 2019 lag de omzet van Franse passagiersvaartrederijen 8% hoger dan in het tweede kwartaal van 2018 en 16% hoger dan in het tweede kwartaal van 2017.
  • Voor de Duitse passagiersvaart was de omzet in het tweede kwartaal van 2019 1% lager dan in het jaar ervoor, maar 4% hoger dan in het tweede kwartaal van 2017. De omzet van Oostenrijkse rederijen, waarvan het leeuwendeel actief is in de passagiersvaart, lag in het tweede kwartaal van 2019 13% hoger dan het jaar ervoor en 6% hoger dan in het tweede kwartaal van 2017.

 

AFBEELDING 9: OMZETONTWIKKELING IN OOSTENRIJK, FRANKRIJK EN DUITSLAND – VOORNAMELIJK PASSAGIERSVAART*(2015=100)

Bron: Eurostat [sts_setu_q] voor Oostenrijk, Destatis voor Duitsland en INSEE voor Frankrijk
*Voor Oostenrijk, betreffen de omzetgegevens de totale binnenvaart, maar deze bestaat hoofdzakelijk uit passagiersvaart; voor Duitsland en Frankrijk betreffen de gegevens alleen de omzet van de passagiersvaart.