• Duitsland (913), Nederland (510), Frankrijk (365), Italië (352) en Zwitserland (255) zijn de landen met het grootste aantal dagtochtschepen in Europa.

• Dagtochtschepen zijn een belangrijk segment als het gaat om de invoering van nieuwe, schone technologieën. In 2018 is er bijvoorbeeld een dagtochtschip van 38 meter op de Seine in Parijs in bedrijf genomen, dat volledig elektrisch wordt aangedreven.

• Alles bij elkaar genomen is het aantal dagtochtschepen in de Rijnoeverstaten vrij stabiel. In grote steden is echter een stijgende trend in de vlootomvang waar te nemen.

 

 

INLEIDING

 

  • Het vervoer van passagiers over binnenwateren kan worden ingedeeld in drie grote activiteitensegmenten: riviercruises, dagtochten op rivieren en kanalen (met inbegrip van veerponten) en dagtochten op meren. De landen in Europa met de hoogste omzet in de passagiersvaart zijn volgens Eurostat [sbs_na_1a_se_r2] de volgende vijf landen (aandeel in de Europese omzet in percentage): Zwitserland (23,3%), Duitsland (20,3%), Italië (15,5%), Frankrijk (13,9%) en Nederland (8,4%). Op grond van de definities die Eurostat hanteert, bevat het omzetcijfer voor de
    passagiersvaart op waterwegen zowel de omzet die gegenereerd wordt door riviercruiseschepen, dagtochtschepen op rivieren en kanalen en veerponten, als ook die van dagtochtschepen op meren. Voor de verschillende segmenten zijn er geen afzonderlijke omzetcijfers beschikbaar.
  • Er zijn ook geen Eurostat-gegevens voor het aantal passagiersschepen of het aantal passagiers dat over de waterwegen vervoerd wordt (In 2019 is Eurostat begonnen met een aantal pilot studies om in de toekomst deze data wel te kunnen vergaren). Daarom is er een statistische analyse gemaakt met behulp van de nationale databanken van verschillende Europese landen. Daaruit bleek dat Zwitserland, Duitsland, Italië, Frankrijk en Nederland niet alleen de hoogste omzetcijfers hebben van alle Europese landen, maar ook het grootste aantal dagtochtschepen (alles bij elkaar, dus op rivieren/kanalen en meren, met inbegrip van veerponten).
  • In Duitsland, Italië, Nederland, Frankrijk en Zwitserland worden de dagtochtschepen gescheiden in de databanken geregistreerd. Voor andere landen in Midden- en Oost-Europa kunnen de bureaus voor de statistiek of overheidsinstanties voor de passagiersschepen alleen cijfers verstrekken voor het totale aantal schepen. Dat neemt niet weg dat het ook voor deze landen mogelijk is om het aantal dagtochtschepen vast te stellen, zij het indirect, omdat voor elk Europees land het aantal riviercruiseschepen bekend is (zie het hoofdstuk over de riviercruises).
  • Deze indirecte berekening levert voor het aantal dagtochtschepen van Polen, de Tsjechische Republiek, Slowakije, Hongarije en Roemenië het volgende beeld op: van de 117 passagiersschepen in Polen, zijn 116 een dagtochtschip. Het aantal passagiers bedroeg in 2017 1,26 miljoen, vergeleken met 1,28 miljoen in 2016 en 1,1 miljoen in 2015.
  • In de Tsjechische Republiek waren er in 2017 88 passagiersschepen, tegen 85 in 2016 en 78 in 2015. Van de 88 passagiersschepen die in de Tsjechische Republiek in 2017 geregistreerd stonden, zijn 87 een dagtochtschip en is er een cruiseschip. In Slowakije, een land zonder veel meren, zijn er momenteel minder dan 20 passagiersschepen geregistreerd.
  • De passagiersschepen in Hongarije, Slowakije en Roemenië zijn allemaal dagtochtschepen. In deze landen zijn er geen riviercruiseschepen (zie het hoofdstuk over de riviercruises). Hongarije heeft een vrij hoog aantal dagtochtschepen (132 in 2017), die op de Donau en het Balatonmeer varen. Het aantal passagiers op deze dagtochtschepen op de Donau is de afgelopen jaren gedaald, van 709.000 passagiers in 2005 naar 216.000 passagiers in 2016, omdat de prijzen voor een kaartje gestegen zijn. Het aantal passagiers op het Balatonmeer is echter al deze jaren hetzelfde gebleven en lag in 2016 bij 531.000 passagiers (Bron: informatie van het Hongaars bureau voor de statistiek). In Roemenië stonden er in 2017 en 2016 75 passagiersschepen geregistreerd. In 2015 waren dat er nog 65 (Bron: Roemeens instituut voor de statistiek).
  • Hieronder volgt een korte beschrijving van de vijf landen met het grootste aantal dagtochtschepen in Europa.

 

 

  • Duitsland heeft niet alleen veel rivieren, maar ook veel meren, met name in de buurt van de Alpen en in het noordoosten van het land. Op de meren zijn er echter minder schepen geregistreerd dan in Zwitserland of Italië. Daar staat tegenover dat het aantal dagtochtschepen dat actief is op de rivieren of kanalen in Duitsland het grootste aantal van Europa is.

 

 

  • Als men kijkt naar het segment van de dagtochtschepen scoort ook Nederland hoog. Het belang van dit segment laat zich goed aflezen aan het aantal rondvaartboten in Amsterdam. De leeftijdsstructuur van de Nederlandse dagtochtschepen is vergelijkbaar met die op de Duitse rivieren en kanalen, waarover later meer.

 

 

  • De drie segmenten van de passagiersvaart zijn alle drie in Frankrijk te vinden, maar het riviersegment is het belangrijkst. De rondvaartboten in Parijs vervoeren bijvoorbeeld meer dan zeven miljoen passagiers per jaar. Parijs heeft een aandeel van 70% gemeten aan het aantal passagiers dat op Franse dagtochtschepen vervoerd wordt.

 

 

  • Zwitserland heeft het grootste aantal dagtochtschepen op meren in Europa. Dagtochtschepen op rivieren spelen daarentegen slechts een zeer kleine rol. De schepen op de meren varen volgens een vaste dienstregeling en zijn onderdeel van het openbaar vervoer. Op deze schepen worden jaarlijks 11 miljoen passagiers geteld.

 

 

  • Kijkt men naar het vervoer van passagiers in dit land, dan ligt de nadruk duidelijk op het segment van de meren. Italië staat wat dit betreft in Europa op de tweede plaats. Uit de analyse van de vraag blijkt dat het aantal passagiers in dit segment net zo groot is als in Zwitserland. Ondanks het feit dat de dagtochtschepen op de rivieren slechts van gering belang zijn, mag niet voorbij worden gegaan aan het feit dat het vervoer op de kanalen van Venetië voor de Italiaanse economie niet te veronachtzamen valt (161 actieve schepen in Venetië).

 

DAGTOCHTSCHEPEN OP RIVIEREN EN KANALEN

 

 

  • De twee grootste Duitse steden, Berlijn en Hamburg, spelen in dit segment een even grote rol, net als de Rijn. In Berlijn stonden er in 2017 127 dagtochtschepen geregistreerd, die Berlijn als thuishaven hebben en varen op de Havel en de Spree, alsook op de kanalen in en om Berlijn. Hamburg volgt op de voet, met 105 schepen op de Alster en de Elbe. Berlijn en Hamburg en omgeving zijn ook de twee Duitse gebieden waar het aantal geregistreerde dagtochtschepen de afgelopen tien jaar het sterkst gestegen is: tussen 2007 en 2017 kwamen er in Hamburg 25 schepen bij en 14 in Berlijn. Wat de capaciteit betreft (aantal passagiersplaatsen), toonde Hamburg tussen 2007 en 2017 de grootste groei (+26%) in Duitsland
  • In dit marktsegment is het seizoen van “Pasen tot oktober” verlengd nu de schepen ook nog vlak voor Kerst excursies aanbieden. Dit heeft niet alleen positieve gevolgen voor de omzet, maar ook voor de werknemers die in deze sector werken, omdat ze nu vrijwel het hele jaar in dienst kunnen blijven, terwijl zij in het verleden alleen voor het seizoen werden angeworven.
  • In het algemeen zijn dagtochtschepen ook een belangrijk gebied als het gaat om de invoering van schone technologieën. De scheepseigenaren geven vandaag de dag echter vaak de voorkeur aan reparatie of verbouwing van bestaande dagtochtschepen en gaan er minder toe over nieuwe schepen te bouwen. Wellicht hangt dit samen met nieuwe Europese technische vereisten (van 2008 tot 2018), hoewel er ook veel onzekerheid heerst over de milieuvoorschriften in stedelijke gebieden ten aanzien van alternatieve voortstuwingen.

 

AANTAL DAGTOCHTSCHEPEN OP RIVIEREN EN KANALEN IN DUITSLAND PER REGIO

Bron: analyse van de CCR aan de hand van de Duitse scheepsdatabank (ZBBD)

 

  • De Rijn is goed voor 31.155 passagiersplaatsen. 55% van de capaciteit is te vinden op de romantische Midden-Rijn (beroemd voor zijn kastelen en pittoreske kleine steden), terwijl 40% te vinden is op de Beneden-Rijn (met grote steden zoals Keulen en Düsseldorf) en 5% op de Bovenrijn.
  • Als men deze cijfers vergelijkt met de bovenstaande grafiek met het aantal schepen, dan valt op dat het aantal passagiersplaatsen op de dagtochtschepen van regio tot regio verschilt. De schepen op de Rijn hebben een vrij grote capaciteit van gemiddeld 266 plaatsen. Ook op de Moezel en de Saar ligt het gemiddelde hoog (279). De schepen op de Donau zijn het grootst, met in 2017 een gemiddeld aantal passagiersplaatsen van 347.
  • In Berlijn (168) en Hamburg (187) zijn de dagtochtschepen veel kleiner als gevolg van de kleinere waterwegen, sluizen en lagere bruggen in deze steden (men denke bijvoorbeeld aan de bruggen in de Speicherstadt in Hamburg, die gebouwd werden in 1888).

 

DUITSE REGIO’S MET HOGERE CAPACITEITEN VAN DAGTOCHTSCHEPEN (PASSAGIERSPLAATSEN) IN 2017 IN VERGELIJKING MET 2007, MET VERMELDING VAN HET GROEIPERCENTAGE (%)

Bron: berekening van de CCR aan de hand van de Duitse scheepsdatabank (ZBBD)

 

 

 

  • In Nederland vormen de dagtochtschepen een vast onderdeel in het toeristische programma, vooral op de Amsterdamse grachten, die in 2010 tot wereldcultuurerfgoed van de UNESCO werden verklaard. Volgens cijfers van de stad Amsterdam (https://amsterdam.org/nl/feiten-en-cijfers.php), zijn er in de stad zelf 165 grachten, die samen een totale lengte van 75 km hebben. De oudste gracht dateert uit 1385. Er zijn in het grachtennet 14 sluizen en 1282 bruggen en volgens informatie van de stad Amsterdam varen er 110 rondvaartboten (dagtochtschepen).
  • Volgens de scheepsdatabank van het IVR zijn er echter meer rondvaartboten actief in Amsterdam, namelijk 143 (Hierbij werd uitgegaan van de volgende types schepen in de IVR-databank: cruiseschepen voor dagtochten, Amsterdamse rondvaartboten, veerponten en passagiersschepen < 45 m). Dit aantal staat geregistreerd in de IVR-databank met thuishaven Amsterdam, of met een eigenaar die gevestigd is in Amsterdam. Deze 143 schepen vertegenwoordigen 28% van het totale aantal dagtochtschepen in Nederland.
  • Een vergelijking met de leeftijdsstructuur van de Duitse dagtochtschepen (op rivieren en kanalen) toont een vrijwel vergelijkbaar beeld (zie onderstaande grafiek). Gegevens over het bouwjaar (bron: IVR) laten zien dat slechts een klein gedeelte van de Nederlandse dagtochtschepen na 2009 gebouwd werd. Dit valt te verklaren door het feit dat de scheepseigenaren de laatste tijd blijkbaar de voorkeur geven aan reparatie of verbouwing van bestaande dagtochtschepen en minder overgaan tot de bouw van nieuwe schepen.

 

LEEFTIJDSSTRUCTUUR VAN DAGTOCHTSCHEPEN OP RIVIEREN EN KANALEN IN NEDERLAND EN DUITSLAND (%)

Bron: analyse van de CCR aan de hand van de IVR-databank (NL) en ZBBD (DE)

 

  • Wat de vraag betreft zijn er geen officiële gegevens over het aantal passagiers dat in totaal in het hele land werd vervoerd, maar er zijn wel cijfers voor de stad Amsterdam.

 

AANTAL PASSAGIERS OP DAGTOCHTSCHEPEN IN AMSTERDAM (IN MILJOEN PERSONEN)

Bron: stad Amsterdam (Kerncijfers Amsterdam)

 

  • Zoals blijkt uit de grafiek is de tendens sinds 2010 stijgend. De piek in het jaar 2016 valt samen met een sterke daling in een andere grote Europese stad, namelijk Parijs. Het vervoer van passagiers in Parijs en omgeving, het Ile-de-France, liep in 2016 sterk terug, voornamelijk als gevolg van de terroristische aanslagen. De resultaten voor beide steden samen tonen aan dat crisissituaties het gedrag van de toeristen sterk beïnvloeden, die al snel de ene bestemming inruilen voor de andere.

 

 

  • Er is een groot verschil in de gemiddelde capaciteit per schip tussen Parijs (233 passagiersplaatsen) en de andere delen van Frankrijk (78). Op nationaal vlak ligt het gemiddelde bij 130, maar daar gaan grote verschillen achter schuil qua omvang van de schepen en toeristische concepten.

 

AANTAL DAGTOCHTSCHEPEN OP RIVIEREN EN KANALEN IN FRANKRIJK PER REGIO

Bron: Voies Navigables de France (VNF)

 

  • Qua aantal schepen is Parijs en het omringende Ile-de-France goed voor 34%. Kijkt men naar de capaciteit (passagiersplaatsen) is dit 61% en 70% voor wat betreft het aantal vervoerde passagiers. Dit bevestigt niet alleen de grotere omvang, maar ook het feit dat de bezettingsgraad van de dagtochtschepen in Parijs hoger ligt. Meer dan de helft van alle passagiers (61%) in Parijs waren in 2017 buitenlandse toeristen, terwijl dit in 2014 54% bedroeg.
  • De onderstaande afbeelding met een overzicht van het aantal vervoerde passagiers toont de scherpe daling van het aantal na de terroristische aanslagen in Parijs in 2015 en 2016, waar ook al eerder op gewezen werd. Na deze crisisjaren lijkt het erop dat de passagiers weer zijn teruggekeerd. Dit geldt ook voor de riviercruiseschepen in Parijs (zie het hoofdstuk over de riviercruises).

 

AANTAL PASSAGIERS OP DAGTOCHTSCHEPEN IN PARIJS EN HET ILE-DE-FRANCE (IN MILJOEN PERSONEN)

Bron: Voies Navigables de France (VNF)

 

  • Verder kan voor Parijs op verschillende nieuwe ontwikkelingen in de vloot worden gewezen: zo worden er bijvoorbeeld trimarans ontwikkeld met een elektrische voortstuwing die zijn uitgerust met audio-guides (in plaats van luidsprekers) in 14 talen, waaronder de talen van drie BRIC-landen (Hindi, Russisch en Chinees).
  • Innovatie kent trouwens geen grenzen: in 2018 werd in Parijs een nieuw, 38-meter lang schip voor de Seine in gebruik genomen dat volledig elektrisch wordt aangedreven (geen geluidsoverlast, geen trillingen), met bovendien een restaurant aan boord dat een Michelin-ster heeft. De prijzen zijn 100 euro voor een lunchmenu van drie gangen tot 500 euro voor een diner van vijf gangen met wijnarrangement (Zie het artikel in Le Parisien (30 augustus 2018): Alain Ducasse lance son navire ecolo et gastronomique sur la Seine (Alain Ducasse lanceert eigen milieuvriendelijk en gastronomisch schip op de Seine)). Het groeiend aantal vermogende buitenlandse toeristen uit BRIC-landen aan boord van de schepen in Parijs biedt blijkbaar voldoende basis voor het business-model van deze onderneming.
  • Alle andere Franse regio’s samen vervoerden in 2017 3,2 miljoen toeristen aan boord van hun schepen. Daaronder vallen 0,77 miljoen passagiers die in Straatsburg zich per rondvaartboot lieten vervoeren (Bron: Batorama). De vloot in Straatsburg bestond in 2019 uit tien schepen, elk met een capaciteit van 90 à 100 plaatsen. De eigenaar van deze schepen, onderneming Batorama, is van plan nog andere kleine schepen in te gaan zetten, de zogenoemde “riviertaxi’s”, die bestemd zijn voor stadrondvaarten met kleine groepen. Deze onderneming heeft sinds 2014 verschillende projecten gelanceerd, waaronder een stadsrondvaart gecombineerd met een bezoek aan het Europees Parlement.

 

AANTAL PASSAGIERS OP DAGTOCHTSCHEPEN IN ALLE ANDERE REGIO’S IN FRANKRIJK (IN MILJOEN PERSONEN)

Bron: Voies Navigables de France (VNF)

 

DAGTOCHTSCHEPEN OP MEREN

 

 

  • In Zwitserland vallen de 150 dagtochtschepen (waarvan er 142 actief zijn op de meren) onder de categorie openbaar vervoer. Dit betekent dat deze schepen door iedereen gebruikt kunnen worden, een dienstregeling hebben en dus ook een vergunning nodig hebben van de federale overheid (Bron: Informatie van het federaal bureau voor de statistiek van Zwitserland. Het merendeel van de dagtochtschepen in Zwitserland vaart op de meren. Acht schepen zijn actief op het Zwitserse gedeelte van de Rijn en twee op de Rhône). De ondernemingen die eigenaar zijn van de schepen en deze exploiteren kunnen zowel overheids- of particuliere bedrijven zijn. Aangezien deze schepen een vaste lijndienst onderhouden (vaste tijden voor vervoersdoeleinden), kan ervan uitgegaan worden dat er bij deze schepen een zekere overlapping is tussen toeristen en passagiers die het schip als openbaar vervoersmiddel gebruiken. Het aantal passagiers is sinds 2000 min of meer gelijk gebleven (Bron: Federaal bureau voor de statistiek van Zwitserland).
  • De tweede groep dagtochtschepen in Zwitserland zijn schepen die geen lijndienst onderhouden, maar wel voor dagtochten worden gebruikt, hoewel dan uitsluitend voor toeristische doeleinden. Volgens het federale bureau voor de statistiek zijn er momenteel 105 van dit soort schepen actief op de Zwitserse meren. Deze twee categorieën schepen, voor openbaar vervoer en voor toeristische doeleinden, vormen samen de gehele vloot aan dagtochtschepen op de Zwitserse meren (247 schepen in totaal). Het gebied waar de 142 schepen met een vaste dienstregeling actief zijn, (openbaar vervoer) is weergegeven in de onderstaande afbeelding.

 

AANTAL SCHEPEN OP DE ZWITSERSE MEREN MET EEN VASTE DIENSTREGELING (2018)

Bron: Federale Vervoersdienst en federaal bureau voor de statistiek van Zwitserland

 

  • Onder de 142 schepen die volgens een vaste dienstregeling varen, zijn zestien stoomschepen. Acht daarvan varen op het meer van Genève, vijf op het Vierwoudstedenmeer en de overige vijf varen op het meer van Zürich, het meer van Thun, het meer van Neuchâtel en het meer van Brienz. Drie van de acht stoomschepen die op het meer van Genève varen, zijn uitgerust met een dieselelektrische voortstuwing die het schoepenrad aandrijft.
  • Wat het aantal passagiers betreft beschikt het federaal bureau voor de statistiek wel over gegevens voor de 142 schepen met een vaste dienstregeling, maar niet over de schepen die geen lijndienst onderhouden. Het bureau laat desgevraagd weten dat het aantal passagiers dat vervoerd wordt door de eerste categorie schepen vele malen hoger is dan het aantal dat door de tweede soort schepen wordt vervoerd.
  • De passagierscijfers van Zwitserland kunnen vergeleken worden met het aantal passagiers dat vervoerd wordt op de meren in Italië (waaronder ook schepen te vinden zijn met een vaste dienstregeling) en in het volgende deel worden beschreven. De resultaten voor beide landen zijn qua aantal passagiers vergelijkbaar, maar de cijfers voor Italië laten voor 2012 een dip zien, die waarschijnlijk te wijten is aan de economische crisis.

 

AANTAL DOOR SCHEPEN VERVOERDE PASSAGIER OP MEREN (VASTE DIENSTREGELING) IN ZWITSERLAND (IN MILJOEN PERSONEN)

Bron: Federaal bureau voor de statistiek van Zwitserland

 

 

  • Volgens het Italiaanse ministerie van Vervoer voeren er in 2016 138 schepen op de Italiaanse meren met een vaste dienstregeling, hetgeen vergelijkbaar is met de situatie in Zwitserland. Er zijn geen actuele cijfers beschikbaar voor schepen zonder vaste dienstregeling, maar de laatste beschikbare gegevens melden voor deze categorie circa 53 schepen die op de Italiaanse meren varen (Cijfer voor 2009, bron: Italiaans ministerie van Vervoer).
  • De drie meren, Lago Maggiore, het Como-meer en het Garda-meer zijn samen goed voor 71% van alle Italiaanse schepen die volgens een lijndienst op meren varen. Het aantal schepen is de laatste jaren vrijwel hetzelfde gebleven.

 

AANTAL SCHEPEN MET EEN VASTE DIENSTREGELING OP ITALIAANSE MEREN PER REGIO (2016)

Bron: Italiaans ministerie van Vervoer (Conto Nazionale delle Infrastrutture e Trasporto)

 

  • Het aantal passagiers dat door deze lijndiensten vervoerd werd (11,4 miljoen passagiers) is gecorreleerd aan de op de meren beschikbare capaciteit.

 

AANTAL DOOR SCHEPEN MET EEN VASTE DIENSTREGELING VERVOERDE PASSAGIERS OP ITALIAANSE MEREN PER REGIO (IN MILJOEN PERSONEN)

Bron: Italiaans ministerie van Vervoer (Conto Nazionale delle Infrastrutture e Trasporto)

 

  • Zoals reeds genoemd, laat het vervoer over de Italiaanse meren in 2012 een sterke daling zien, maar daarna trad weer herstel op. De oorzaak hiervoor kan gezocht worden in de economische crisis in 2011 en 2012 die de Italiaanse economie harder trof dan de Zwitserse.

 

AANTAL DOOR SCHEPEN OP MEREN VERVOERDE PASSAGIERS (MET DIENSTREGELING) IN ITALIË (IN MILJOEN PERSONEN)

Bron: Italiaans ministerie van Vervoer (Conto Nazionale delle Infrastrutture e Trasporto)

 

 

  • Dagtochtschepen op meren in Duitsland zijn vooral te vinden in Beieren, in het zuiden van Duitsland (Chiemsee, Starnberger See, Ammersee, Königsee, enz.) en op het Bodenmeer, dat een internationaal meer is en de grens vormt tussen Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk. In 2017 voeren er 54 schepen op de meren in Beieren, met een totale capaciteit van bijna 14.000 passagiersplaatsen. Zij zijn goed voor 45% van de totale capaciteit in Duitsland (uitgedrukt in passagiersplaatsen). De gemiddelde capaciteit van een schip op de Beierse meren is 259 plaatsen.
  • De schepen op het Bodenmeer en de andere meren in zuidwestelijke deelstaat Baden-Württemberg zijn groter, met een gemiddelde capaciteit van 343 passagiersplaatsen. De schepen die varen op de Duitse meren in het noordoosten (de meren in Brandenburg en Mecklenburg) zijn veel kleiner en bieden gemiddeld plaats aan slechts 57 passagiers.

 

AANTAL SCHEPEN OP DUITSE MEREN NAAR REGIO (2017)

Bron: analyse van de CCR aan de hand van de Duitse scheepsdatabank

 

  • In Beieren moeten sommige ondernemingen een regelmatige veerdienst onderhouden met in bepaalde meren gelegen eilanden. Hetzelfde geldt voor meren, rivieren en kustgebieden in andere Duitse bondsstaten (bijv. Hamburg, Mecklenburg en Berlijn). Afgezien van deze lijndiensten wordt het vervoer van passagiers niet als openbaar vervoer beschouwd.

 

 

ENQUÊTE ONDER ONDERNEMINGEN DIE ACTIEF ZIJN IN DE DAGTOCHTVAART

 

Inleiding

 

  • In 2018 werd een vragenlijst opgesteld die naar 201 bedrijven werd gestuurd die actief zijn op het gebied van dagtochten (De vragenlijst kan op verzoek worden verstrekt). 55 ondernemingen stuurden een ingevulde vragenlijst terug (responsepercentage = 27,4%). De vragenlijst bevatte verschillende vragen over economische tendensen in de sector van de dagtochten, naast vragen over geplande investeringen, vergroening, factoren die de vraag op korte en lange termijn beïnvloeden, enz.
  • Van de 201 ondernemingen die gecontacteerd werden, was 46% gevestigd in Duitsland. 54% van de bedrijven die een ingevulde vragenlijst terugstuurden, komen uit dit land. Nederland en Frankrijk waren elk goed voor 17,5% van de gecontacteerde bedrijven en de response uit deze twee landen lag even hoog (14,5%). De twee andere Rijnoeverstaten (België en Zwitserland) waren elk goed voor 7,3% van de ingevulde vragenlijsten. De Rijnoeverstaten vertegenwoordigen weliswaar 98% van alle ontvangen (ingevulde) vragenlijsten, maar dat neemt niet weg dat de vragenlijst
    ook naar ondernemingen de Donaulanden en naar landen in Midden- en Oost-Europa werd gestuurd. 12,4% van het totale aantal bedrijven dat gecontacteerd werd, is gevestigd in landen buiten het Rijnstroomgebied.
  • De belangrijkste resultaten van het onderzoek zijn in de onderstaande afbeeldingen weergegeven. Het is de bedoeling voor volgende marktobservatierapporten vergelijkbare onderzoeken te doen, maar dan gericht op andere marktsegmenten, bijvoorbeeld de tankvaart of drogeladingsector.

 

Belangrijkste resultaten van de enquête

 

  • Uit het onderzoek blijkt dat de twee belangrijkste factoren als het gaat om de vraag in dit segment op korte en middellange termijn, de eigen marketing- en reclameactiviteiten zijn van het bedrijf, nauw gevolgd door de weersomstandigheden. Het aantal toeristen in de stad of in een bepaald gebied is minder belangrijk dan de twee eerder genoemde factoren. Dit hangt wellicht samen met het feit dat in bepaalde gebieden de vraag vooral afkomstig is van de lokale bevolking.

 

BELANG VAN INVLOEDFACTOREN OP DE PASSAGIERSVRAAG OP KORTE EN MIDDELLANGE TERMIJN – BEKNOPT OVERZICHT VAN DE ENQUÊTERESULTATEN (VRAAG 2)*

Bron: enquête van de CCR
* De cijfers in de grafiek tonen het aantal ondernemingen dat de vraag zoals weergegeven beantwoordde.

 

  • In de vragenlijst werden ook marketingactiviteiten door andere organisaties genoemd, zoals steden, regio’s, overheidsinstanties of toeristenbureaus, handels- of vakverenigingen. In de volgende afbeelding kan men zien dat deze “externe” marketingactiviteiten over een langere termijn gezien, meer gewicht in de schaal leggen.

 

BELANG VAN INVLOEDFACTOREN OP DE PASSAGIERSVRAAG OP MIDDELLANGE EN LANGE TERMIJN – BEKNOPT OVERZICHT VAN DE ENQUÊTERESULTATEN (VRAAG 3)*

Bron: enquête van de CCR
* De cijfers in de grafiek tonen het aantal ondernemingen dat de vraag zoals weergegeven beantwoordde.

 

  • Gezien over middellange en lange termijn, wordt de vraag naar dagtochten ook sterk beïnvloed door de eigen marketingactiviteiten van de onderneming. In tegenstelling tot het perspectief op korte termijn, spelen de marketingactiviteiten van andere organisaties een veel grotere rol als het gaat om de lange termijn en komen zij als factor op de tweede plaats.
  • Nieuwe thematische tours en ook eventtrips zijn factoren die dezelfde invloed lijken te hebben. Het aantal buitenlandse toeristen in de stad of in de regio acht men wel belangrijk als factor, maar toch minder bepalend dan de eerder genoemde factoren.
  • In een andere vraag (vraag 5) werd de ondernemingen gevraagd om het belang aan te geven van vier factoren die meespelen als het gaat om investeringen. Deze vier invloedfactoren werden op verschillende gebieden gekozen: economisch (toename van de vraag, beschikbaarheid van externe financiering of subsidies), technisch (beschikbaarheid van walstroom) en reglementair/politiek, waar natuurlijk ook weer technische aspecten achter schuilgaan.

 

BELANG VAN INVLOEDFACTOREN VOOR HET INVESTERINGSGEDRAG – BEKNOPT OVERZICHT VAN DE ENQUÊTERESULTATEN (VRAAG 5)*

Bron: enquête van de CCR
* De cijfers in de grafiek tonen het aantal ondernemingen dat de vraag zoals weergegeven beantwoordde.

 

  • De grafiek laat duidelijk zien wat de tendens is: de beschikbaarheid van externe financiering of subsidies is een fundamentele voorwaarde voor investeringen.
  • Dit hangt ongetwijfeld samen met het feit dat veel dagtochtondernemingen (en trouwens meer in het algemeen veel binnenvaartondernemingen) vrij kleine bedrijven zijn die voor hun investeringen zijn aangewezen op externe financiering of subsidies. Naast de factor van de financiering, zijn ook een toenemende vraag en de reglementaire en politieke omstandigheden vrij belangrijk. Daar staat tegenover dat de beschikbaarheid van walstroom blijkbaar op de laatste plaats komt als het gaat om een beslissing over het wel of niet investeren.
  • Een andere vraag (vraag 6) had betrekking op drie aspecten van de vergroening:

 

a) ‘Heeft u schepen die varen met één van de volgende alternatieve voortstuwingen [dieselelektrisch; volledig elektrisch (batterijen); vloeibaar aardgas (LNG); Gas-to-Liquid (GTL); waterstof]? Zo ja, geef hier aan welke.’

De door de ondernemingen meest genoemde alternatieve technologie was dieselelektrische voortstuwing (44%), gevolgd door volledig elektrisch (34%) en Gas-to-Liquid (16%). LNG en waterstofaandrijving hadden samen een aandeel van 6%.

 

b) ‘Bent u van plan om uw vloot of (meer) schepen in de toekomst om te bouwen op een alternatieve voorstuwing?’

De antwoorden op deze vraag toonden een zekere discrepantie tussen Duitse bedrijven aan de ene kant (waar de plannen voor een verbouwing vaak werden aangegeven als “zeer waarschijnlijk” of “met zekerheid”), en Franse bedrijven aan de andere kant, waar het keuzeantwoord “volstrekt onwaarschijnlijk” de meeste stemmen kreeg. De resultaten voor de Nederlandse, Belgische en Zwitserse
bedrijven lagen ergens tussen de Franse en Duitse antwoorden in.

 

c) ‘Wat zijn voor uw onderneming de belangrijkste hinderpalen die u er op dit moment van weerhouden om op grote schaal over te schakelen op een alternatieve voortstuwing?’

Er waren vijf antwoorden (A1-A5) mogelijk. De ondernemingen hebben hier als volgt op geantwoord: A2 = economisch gezien niet rendabel genoeg (30% van alle antwoorden), A4 = reglementaire context nog te onzeker (26% van alle antwoorden) en A1 = te hoge eerste investering / tekort aan vreemd vermogen (25% van alle antwoorden).