Voorwoord

CENTRALE COMMISSIE VOOR DE RIJNVAART

De Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) heeft het genoegen u hier het rapport van de Europese marktobservatie van de binnenvaart 2021 te presenteren, dat de belangrijkste ontwikkelingen in de Europese binnenvaart in 2020 analyseert. Ook dit jaar wil ik de Europese Commissie heel hartelijk danken voor de waardevolle samenwerking en ondersteuning bij onze werkzaamheden voor de marktobservatie.

In overeenstemming met het doel om alle stakeholders in de binnenvaart informatie voor de besluitvorming te verstrekken, behandelt dit rapport een ruim scala aan onderwerpen: van macro-economische omstandigheden, ontwikkelingstendensen voor de verschillende goederensegmenten en stroomgebieden, het binnenvaartvervoer in havens, bedrijfsomstandigheden die verband houden met de waterstanden en de vrachtprijzen, de structuur en ontwikkeling van de vloot van binnenvaartschepen, werkgelegenheidscijfers, het aantal bedrijven en de totale omzet, tot aan gegevens over de riviercruises. Afgezien van een gedeelte met macro-economische vooruitzichten voor de belangrijkste binnenvaartmarktsegmenten op korte en lange termijn, bevat dit jaarrapport ook een statistische bijlage, met een schat aan gegevens voor aanvullende, meer gedetailleerde analyses.

Helaas valt het in dit jaarrapport niet te vermijden dat de nadruk ligt op de dramatische Covid-pandemie, die nog niet voorbij is. Hoewel de huidige inentingscampagnes hoop voor de toekomst bieden, hebben de ernstige problemen voor de volksgezondheid door het Coronavirus de economische indicatoren voor 2020 sterk onder druk gezet en de binnenvaart is daar niet van verschoond gebleven. De daling van het BBP in de EU in 2020 is zelfs hoger uitgevallen dan tijdens de financiële crisis in 2009. Daar komt nog bij dat de vertragingen in de vaccinatie en ook de bedreigingen van nieuwe Covid-varianten voor alle economische sectoren opnieuw onzekerheden met zich meebrengen. Hoe het herstel precies gaat verlopen valt nog te bezien. De ramingen voor het BBP voor 2021 en 2022 wijzen op herstel met een verwachte groei van 4,4% in 2021 en 4,0% in 2022.
Zowel het vrachtvervoer als het passagiersvervoer hadden te lijden onder de pandemie en de beleids- en gezondheidsmaatregelen die werden getroffen. Met name het binnenvaartpassagiersvervoer kreeg het zeer zwaar te verduren en liep veel schade op, niet alleen aan de kant van de vraag, maar ook wat de vloot en de toelevering betreft. Ik wil daarom hier de vurige wens uitspreken dat de gehele sector zich snel en volledig zal herstellen, met actieve ondersteuning van alle bij de binnenvaart betrokken partijen.

Net als in het verleden is het rapport dat hier voor u ligt het resultaat van een zeer nauwe samenwerking met veel personen en instanties, zowel publiek als privaat. Zoals in eerdere jaren hebben wij gebruik kunnen maken van statistische data en marktgegevens van de Donau-, Moezel- en Savacommissie voor hun respectieve stroomgebieden. Even belangrijk was onze samenwerking met Eurostat en de nationale bureaus voor de statistiek, havens, nationale en regionale vaarwegbeheerders en vakorganisaties, waaronder met name de EBU (Europese Binnenvaartunie), de ESO (Europese Schippers Organisatie) en de CITBO (Corporation of Inland Tanker Barge Owners). Alleen dankzij deze constructieve samenwerking met alle stakeholders en hun waardevolle input en expertise zijn wij erin geslaagd om binnen de gestelde termijnen en op een efficiënte wijze alle gegevens bijeen te brengen die van belang zijn voor dit jaarrapport.

Last but not least wil ik hier de aandacht vestigen op de volgende pagina, waar u een bericht vindt van mijn homoloog bij de Donaucommissie, de heer Manfred Seitz. Ook deze keer is het rapport in nauwe samenwerking met de Donaucommissie tot stand gebracht en kon de samenwerking nog verder worden uitgediept. De Donaucommissie verstrekt ons elk jaar een gedetailleerd marktrapport met zeer waardevolle gegevens en informatie over het vracht- en passagiersvervoer over de verschillende gedeelten van de Donau. Wij zijn de Donaucommissie daar zeer erkentelijk voor en stellen het zeer op prijs dat de directeur-generaal van de Donaucommissie bereid was een voorwoord voor dit jaarrapport te schrijven.

In de hoop dat de pandemie en de druk van de coronacrisis op het economische leven snel tot het verleden zullen gaan behoren en de Europese binnenvaart binnenkort weer al haar activiteiten kan hervatten, wens ik u veel leesgenoegen met dit jaarrapport.

 

Bruno Georges
Secretaris-Generaal van de CCR

DONAUCOMMISIE

Het is een eer voor mij om een kort voorwoord te schrijven bij het Marktobservatierapport 2021 voor de Europese binnenvaartsector dat wordt uitgebracht door de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) als gezamenlijk project met de Europese Commissie.

De samenwerking tussen de Donaucommissie (DC) en de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) op het gebied van de marktobservatie is sinds de ondertekening van de administratieve overeenkomst tussen de DC en het Directoraat-Generaal voor Mobiliteit en Transport van de Europese Commissie in 2015 een vast gegeven. Op basis van deze overeenkomst is er door beide secretariaten in 2017 een gemeenschappelijke methodologie tot stand gebracht, die daarna dankzij bilaterale besprekingen nog verder kon worden uitgewerkt.

Het secretariaat van de DC levert de CCR vier rapporten per jaar waarin een gedetailleerd beeld wordt gegeven van de structuur en ontwikkelingen op de binnenvaartmarkt in het Donaugebied en waarmee dus een bijdrage wordt geleverd aan de algemene Europese marktobservatie die door de CCR wordt gecoördineerd.

De DC hecht veel waarde aan de taak van de marktobservatie om in een vroeg stadium de economische context voor de activiteiten van de binnenvaart in het Donaugebied te kunnen monitoren, alsmede de concurrentiepositie van de sector ten opzichte van andere vervoerstakken te kunnen meten en specifiek aandacht te besteden aan de nauwe verstrengeling tussen vaaromstandigheden en de marktprestatie. Onze kwartaalrapporten en het uiteindelijke jaarrapport dat op de website van de Donaucommissie geplaatst wordt, vinden veel gehoor in de binnenvaartsector en bij overheden. Zij vormen belangrijke input voor de commerciële activiteiten en beleidsvorming.

Medio maart 2020 werd de markt voor het vrachtvervoer over de Donau zwaar getroffen door de Covid-19-pandemie. In alle Donaulanden liepen de economische activiteiten sterk terug en de belangrijkste segmenten van het vervoer over de Donau laten dan ook een forse daling in vraag en aanbod zien. De grootste klappen vielen in de sector van de passagiersvaart, zeker als men bedenkt dat er in 2019 zowel voor de Boven-Donau als in de Donauriviermonding met meer dan 190 hotelschepen die op de Donau actief waren, recordcijfers werden bereikt.

De markt voor vrachtvervoer in 2021 – en ook nog daarna – zal waarschijnlijk ook de invloed ondervinden van de invoerquota voor staal in de EU-landen, alsmede de aangekondigde invoering van een CO2-belasting aan de grenzen die geheven zal worden op de invoer van metallurgische, chemische, aardolieproducten en brandstoffen naar de EU.
Net als in 2020 mag ervan worden uitgegaan dat het vrachtvervoer over de Donau in 2021 toch in zekere zin stabiel blijft dankzij het vervoer van graan dat grotendeels van de havens aan de Midden-Donau naar de zeehavens, en vooral naar Constanƫa wordt vervoerd. De graanvoorraden die werden aangelegd na de oogst in 2020 in de Donaulanden en de tevredenstellende hoeveelheden die in 2021 werden geoogst, zullen naar verwachting ertoe bijdragen dat de resultaten geen grote afwijkingen zullen tonen. Het vervoer van veevoeder en chemische producten (meststoffen), alsmede aardolieproducten zal vermoedelijk eveneens stabiel blijven.

De prognoses voor het passagiersvervoer over de Donau gaan uit van een mogelijk herstel van de meeste activiteiten in 2022. Dit zal vooral, en voornamelijk, afhangen van de maatregelen die in de verschillende landen met betrekking tot de pandemie worden getroffen. Als de nationale en plaatselijke restricties worden versoepeld, zouden zowel de cruisevaart als de plaatselijke vervoerslijndiensten in 2021 ook weer in zekere mate de activiteiten kunnen hervatten. Kijkt men naar de uitdagingen waar de binnenvaart mee geconfronteerd wordt als gevolg van de Europese Green Deal en de Duurzaamheids- en Slimme mobiliteitsstrategie, dan zal uitgebreid en accurate informatie over het Europese binnenvaartvervoer steeds belangrijker worden en een voorwaarde zijn om het ambitieuze doel te bereiken van een significante modal shift ten gunste van de binnenvaart. Daarom vormt dit gemeenschappelijke marktobservatierapport voor mijn gevoel een hoeksteen voor succesvolle toekomstige beleidsmaatregelen in de lijn met het actieplan voor het binnenvaartvervoer, NAIADES 2021-2027.

Het secretariaat van de Donaucommissie is zeer ingenomen met de samenwerking met de CCR op het gebied van de marktobservatie, die wij zien als een zeer succesvol en complementair initiatief, zowel wat de kwaliteit van de marktanalyse betreft als de prognoses voor ontwikkeling, waar de Donaucommissie dan ook graag haar volle ondersteuning aan zal blijven verlenen.

Manfred Seitz
Directeur-Generaal van het secretariaat