CCR

De Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) heeft het grote genoegen hierbij het jaarlijkse rapport voor de marktobservatie 2025 te presenteren. Dit rapport is ook deze keer weer in nauwe samenwerking met de Europese Commissie tot stand gebracht.
 
Het jaar 2024 was opnieuw een jaar vol uitdagingen voor de binnenvaart, omdat de sector zijn activiteiten verricht tegen de complexe achtergrond van geopolitieke spanningen en een fragiel economisch klimaat. De wereldwijde inflatie vlakte weliswaar enigszins af en de handelsvolumes weerspiegelden een voorzichtige opleving, waarbij het BBP in 2024 met +3,3% groeide, maar er waren weer nieuwe economische schokken: minder industriële activiteiten en een afnemende consumentenvraag naast de onrusten in het gebied rond de Rode Zee, met als gevolg dat ook de groei in de getransporteerde hoeveelheden afzwakte. Daar kwam nog bij dat de aankondigingen in de VS aan het einde van 2024 over een mogelijke invoering van nieuwe invoerheffingen tot onzekerheden leidden, wat het vertrouwen van de ondernemingen aantastte en resulteerde in minder vervoer. Hoewel het containervervoer eerste tekenen van herstel toonde, zaten andere marktsegmenten zoals zand, stenen en grind onverminderd in het slop en ook het vervoer van kolen volgde onverminderd zijn neerwaartse trend. De staalproductie liet een bescheiden plus zien, maar of het daarmee samenhangende vervoer daardoor zal aantrekken, is nog maar de vraag.
 
Te midden van deze moeilijke context toonde de binnenvaart enige tekenen van groei, wat men kan zien als een bewijs voor haar weerbaarheid. Er wordt nog steeds geïnvesteerd in nieuwe schepen – vooral in het segment van de vloeibare lading – waarbij er een duidelijke tendens is naar steeds grotere schepen. Daar staat tegenover dat de nieuwbouw over de hele linie gezien in 2024 afnam, en dan vooral in de drogeladingsector, wat ongetwijfeld samenhangt met de zwakkere vraag. Ondanks deze wolken voor de zon, ziet men hier en daar ook dat de vloot zich aanpast aan de structurele verschuivingen op lange termijn, met inbegrip van de groene transitie, waarbij er ook meer belangstelling is voor alternatieve technologieën voor de voortstuwing.
 
De passagiersvaart – en dan vooral de riviercruises – liet in 2024 stevige groeicijfers zien, zowel qua aantal passagiers als qua omzet. Deze groei wordt mogelijk gemaakt door meer nieuwbouw, die naar verwachting na een langzame start na de coronapandemie, de komende jaren zal toenemen.
 
Kijkt men naar de gegevens met betrekking tot de werkgelegenheid en de bedrijfsactiviteiten dan zijn de tendensen voor de vrachtsector en de passagiersvaart uiteenlopend, waarbij de laatstgenoemde de opwaartse lijn die na de pandemie inzette, blijft volgen.
 
Het rapport van dit jaar is ook deze keer weer breed opgezet. Het bevat een analyse van het vrachtvervoer en de passagiersvaart over de binnenwateren, gaat in op de investeringen en uitgaven voor vervoersinfrastructuur, vrachtprijzen en bedrijfsomstandigheden, de grondstofprijzen, de ontwikkeling van de vloot, werkgelegenheid en een vooruitblik op de belangrijkste binnenvaartmarktsegmenten. Net als in eerdere jaren zijn de analyses op korte termijn aangevuld met prognoses op de lange termijn. Dit is gedaan in samenwerking met Oxford Economics. Op deze manier kan een breder beeld gegeven worden van de ontwikkelingen die voor alle marktsegmenten verwacht worden, zowel voor de Rijnoeverstaten als voor de Donaulanden.
 
In deze context zou ik graag al onze partners willen bedanken die een bijdrage hebben geleverd in de vorm van waardevolle gegevens en inzichten: de Corporation Inland Tanker Barge Owners (CITBO), de Donau-, Sava- en Moezelcommissie, brancheorganisaties zoals de Europese Binnenvaart Unie (EBU) en de Europese Schippers Organisatie (ESO). Hun ondersteuning is van cruciaal belang voor de relevantie en nauwkeurigheid van dit rapport.
 
Ik zou ook onze dank willen uitspreken aan het adres van het Internationale Monetaire Fonds (IMF), de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), de Conferentie van de Verenigde Naties voor handel en ontwikkeling (UNCTAD), Rijkswaterstaat, de IVR, de heer Arnulf Hader, Eurostat, Destatis en de andere nationale bureaus voor de statistiek, de havens en meerdere nationale vaarwegbeheerders, voor hun onschatbare bijdrage als het gaat om gegevens en analyses die in dit rapport worden voorgelegd.
 
Wij hopen dat het rapport over de marktobservatie 2025 ook nu weer een betrouwbare bron zal blijken te zijn voor besluitvormers, stakeholders en alle andere partijen die met de binnenvaart te maken hebben. En ter afronding: de CCR is en blijft een organisatie die zich inzet om de rol van de binnenvaart te versterken binnen een duurzaam, efficiënt en betrouwbaar Europees transportstelsel.

 

Lucia Luijten, Secretaris-Generaal
Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR)

DG MOVE

De binnenvaart is van fundamenteel belang voor een duurzaam vervoersstelsel in Europa, want zij draagt aanzienlijk bij aan het verminderen van de verkeerscongestie, de uitstoot van broeikasgassen en de geluidsoverlast, terwijl zij daarnaast de connectiviteit over het gehele continent gezien, verhoogt. Het is een groot genoegen voor mij om het rapport over de Europese binnenvaartmarkt dit jaar in te mogen leiden, omdat dit rapport, zoals altijd, zeer waardevolle inzichten levert over de ontwikkelingen op de binnenvaartmarkt en de tendensen die zich in Europa aftekenen.
 
De EU erkent het strategisch belang van de binnenvaart en heeft daarom geleidelijk aan een veelomvattend beleidskader tot stand gebracht dat ondersteuning biedt om het volledige potentieel van de binnenvaart te kunnen ontplooien. Dat neemt niet weg dat de druk van buitenaf voor de verdere ontwikkeling een steeds grotere uitdaging vormt.
De geopolitieke spanningen stellen ons vervoersstelsel bloot aan nieuwe bedreigingen voor de veiligheid en zetten onze economie onder druk. De binnenvaart is daar niet van gevrijwaard en de kwetsbaarheid neemt toe als het gaat om cyberaanvallen, hybride oorlogsvoering en destabiliserende acties die de attractiviteit en het gebruik van ons binnenwaternetwerk ondermijnen. Het is daarom van cruciaal belang dat wij er in dit veranderende geopolitieke landschap voor zorgen dat het waterwegennet niet alleen goed voorbereid is, maar ook weerbaar is. Als wij dit goed voor elkaar weten te krijgen, zal de binnenvaartsector zijn steentje bij kunnen dragen om ons Europese transportnetwerk weerbaarder te maken.
 
De gevolgen van de klimaatverandering die steeds duidelijker zichtbaar worden, onderstrepen bovendien het belang van aanpassingen in het licht van de klimaatverandering. Langere laagwaterperiodes verstoren de logistieke ketens, leiden tot een geringere vervoersprestatie en tasten bovendien het concurrentievermogen van de sector aan.
 
Ondanks het feit dat de uitdagingen groter zijn geworden, blijft de binnenvaart een betrouwbare en duurzame ruggengraat van ons transportsysteem. Meer innovatie en digitalisering, in combinatie met modernere infrastructuur en klimaataanpassingen, kan de weerbaarheid en efficiency van de binnenvaart versterken, zodat de binnenvaart ook in de toekomst de onomstreden voordelen kan blijven bieden die al sinds mensenheugenis kenmerkend zijn voor deze vervoerswijze. De beschikbaarheid van goede cijfers kan ons bovendien helpen om een beter zicht te krijgen op de dynamiek van de markt en om de beleidsopties in de toekomst beter aan te sturen.
 
Dit gezamenlijk door de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) en de Europese Commissie tot stand gebrachte rapport getuigt wederom van de ononderbroken en vruchtbare samenwerking tussen beide instellingen, waarbij de bijdragen van andere binnenvaartpartijen niet onvermeld mogen blijven. Deze samenwerking zal ons helpen om het vervoer over water naar een nog hoger niveau te tillen. Ik wil de CCR van harte gelukwensen met dit nieuwe, waardevolle rapport, dat met de bevindingen die hierin beschreven worden de innovatie, weerbaarheid en concurrentiekracht van de binnenvaart zeker ten goede zal komen.

 

Magda Kopczyńska, Directeur-generaal van DG MOVE
Europese Commissie